Brezilya Forması: Sarı, Mavi ve Yeşilin Dansı

Hemen hemen her ülkenin kendi futbol ekolüyle özdeşleşmiş sembolleri, felsefeleri, oyun tarzları, ikonikleşen anları vardır.  Almanlar kazanma tutkusuyla, İtalyanlar yaptıkları katı savunmayla, İspanyollar bir döneme damga vuran yoğun pas oyunlarıyla, Portakallar total futbol ekolleriyle futbol tarihinde kendilerine yer edinmiştir. Latin Amerika ise eğlenceli, kendi deyimleriyle joga bonito olarak bilinen oyun tarzıyla özdeşleşmişlerdir. Güzel oyun anlamına gelen joga bonito, sahadaki estetik ve tutkulu oyunu açıklar. Bu oyun tarzı neredeyse bütün Latin Amerika tarafından benimsense de en sıkı uygulayıcısı Sambacılar olmuştur. Sarı, mavi, yeşil Brezilya forması canlı, hareketli, tutkulu oyunla özdeşleşmiştir. Bu formalar özdeşleştikleri oyun tarzındaki duyguların aksine büyük bir yıkım sonrasında oluşan hüzün ve nefretten ortaya çıkmıştır. İşte bu formaların ülke futbolunu ayağa kaldırmasının hikayesi…

Brezilya Forması
Maracana Stadı, 1950

Tarihler 24.06.1950’yi gösterirken Rio de Janeiro’daki yeni yapılmış 200.000 kişilik Maracana Stadı’nda top atışları yapıldı, havai fişekler patlatıldı, beyaz güvercinler havaya salındı. Bu görsel şölen 1950 Dünya Kupası’nın açılış maçındaki ev sahibi Brezilya’ya olan sevgi ve adanmışlığın sembolüydü. Futbolu çok kısa sürede benimseyen Brezilya halkı, milli takımlarından bu turnuvada ülke futbol tarihinde bir ilki başararak Dünya Kupası’nı kazanmalarını bekliyorlardı. Oyuncular da beklentileri havada bırakmamakta kararlıydı. Finale kadar çok güçlü bir oyun sergileyen Sambacılar rakiplerini gol yağmuruna tutarak final grubundaki son maça lider çıkıyorlardı. Şampiyon olabilmeleri için önlerinde sadece ezeli rakipleri Uruguay ile oynayacakları bir doksan dakika kalmıştı. Buradan gelen beraberlik bile Sambacılar için kupa demekti.

1950 Dünya Kupası’nda Brezilya

Final günü Maracana tıklım tıklım doluydu. Taraftarlar, yerel basın, yöneticiler, kısacası herkes Brezilya’nın kupayı kazanacağından emindi. Halk maçı çoktan bitirmiş, doksan dakika sonundaki kutlamalara hazırlanıyordu. Brezilya maça beklenildiği gibi rakibine üstünlüğünü hissettirerek başladı: 47’ de 1-0 öne geçtiler. Tribünler rahatlamıştı ancak bu rahatlık 19 dakika sürdü. 66’da Uruguay beraberliği yakaladı. Tribünlerdeki rahatlık yerini korku ve endişeye bıraktı. 79’da Brezilyalıların korkusu gerçek oldu: Uruguaylı Ghiggia durumu 1-2 yaparak bütün Maracana’yı susturdu. Kalan kısa sürede Brezilya beraberliği yakalayamayıp kupayı kendi evinde ezeli rakibine kaptırdı.

Ghiggia’nın gol anı

Hayalleri suya düşen Sambacılar yıkılmıştı, saatlerce stattan ayrılmadılar. Ülkede çok büyük bir üzüntü ve kasvet vardı. Bu yenilgi Maracanazo adıyla ülke tarihinin en büyük trajedileri arasına girdi. Maracanazo üzerine kitaplar yazıldı, filmler çekildi. Oyuncular halk tarafından lanetlendi. Milli takım 1952’ye kadar herhangi bir maç yapmadı, görkemli Maracana sessizliğe büründü. Brezilyalılar 1954’e kadar bir daha stada uğramadılar. Kamuoyu bunlarla da yetinmeyip takımın maçta giydiği mavi-beyaz formayı yenilginin sebebi olarak gördü. Mavi ve beyazın ülkenin ruhunu yansıtmadığı konusunda yoğun eleştiriler ortaya çıktı. Bunun üzerine Brezilya Futbol Federasyonu da bu faciayı unutturabilmek için yeni bir forma tasarlamaya karar verdi.

Federasyon yeni tasarımlar için Rio gazetesi Correido da Manba aracılığı ile forma tasarımı yarışması düzenledi. Yarışma kuralı ülkeyi temsil etmesi için Brezilya bayrağındaki mavi, sarı, yeşil ve beyaz renklerinin dördünün kombinlenmesiydi. Yarışmaya ülkenin her yerinden birçok insan katıldı. Yarışmayı yakası ve kol ağızları yeşil olan sarı forma ve mavi üzerine beyaz dikey çizgili şort tasarımı ile Aldyr Schlee kazandı. O zamanlar 19 yaşında olan genç Schlee, Brezilya’nın Uruguay sınırına yakın bir yerleşim yeri olan Pelotas’ta yerel bir gazetede çalışıyordu ve yarışmanın ödülü olarak Correido da Manba’da bir yıl staj hakkı kazanmıştı. Bunun üzerine Rio’ya taşınan Schlee dönemin ünlü futbolcularının da kaldığı bir apartmana yerleştirildi. Schlee artık kahramanı olan futbolcularla komşu olmuş, hayranı olduğu futbolcuların sosyal yaşantısına şahitlik etme fırsatı bulmuştu. Ancak gözlemledikleri, hayal ettiklerinden çok farklıydı: Çok daha düzenli, sağlıklı bir yaşantı bekleyen Schlee’nin tek gördükleri içki, uyuşturucu ve odaya girip çıkan sayısız kadından ibaretti. Schlee o günleri ‘’Tamamıyla hayal kırıklığına uğramıştım. Oyuncuların hepsi hergele kılıklıydı. Sadece birkaçı kendine özen gösteriyordu. Kadınlardan korkar olmuştum. Benim için kötü zamanlardı.’’ diyerek anlatıyor (Futebol- Alex Bellos sf. 68-69).

Brezilya forması
Schlee’nin yarışmayı kazanan Brezilya forması tasarımları

Bulunduğu ortamdan fazlasıyla rahatsız olan genç gazeteci en kısa sürede Pelotas’a geri döndü ve hayatına burada devam etti. Ancak geri döndüğünde Rio’da gördükleri Brezilya futbolundan onu soğutmuştu. Kendi tasarladığı forma ona eskisi kadar heyecan verici gelmiyordu. Schlee’nin kalbine dokunabilen takım artık Uruguay’dı. Bununla da kalmayıp yaşadığı coğrafyanın Uruguay’a yakınlığının da etkisiyle Uruguay halkının sosyal yaşantısını benimsedi, kitaplarını da Uruguay’ın ana dili olan İspanyolca yazdı ve ana okur kitlesini Uruguay’da elde etti.

Aldyr Schlee 15 Kasım 2018’de Pelotas’ta aramızdan ayrıldı. Schlee’nin günümüze bıraktığı birçok eser olmakla birlikte bunların en önemlisi dört rengin birbiriyle adeta dans ettiği ikonik Brezilya forması. Bu formalar günümüzde  Brezilya’nın sadece estetik futbolunu yansıtmakla kalmayıp, ülkenin tutkulu, hareketli, eğlenceli yaşam tarzını da bizlere aktarmaya devam ediyor.

Brezilya forması
Aldyr Schlee

Bunlar da ilginizi çekebilir;

Güzel Oyunun Zirvesi: 1970 Brezilya

Güney Amerika Derbileri

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More