Herbert Chapman: Teknik Adamdan Fazlası

“Herbert Chapman bugün İngiliz futbolunun gördüğü en büyük vizyoner olarak öne çıkıyor. Yenilikçi fikirleri ve ileri görüşlü doğası, oyunu modern çağa götürdü ve Arsenal Futbol Kulübü’ne getirdiği eşi görülmemiş başarı asla unutulmayacak.”

Arsene Wenger

 

Hayatının İlk Yılları ve Futbolculuk Günleri

Rotterham yakınlarındaki Kiveton Park’ta John ve Emma Chapman çiftinin çocuğu olarak dünyaya geldi Herbert Chapman. Babası John, Sanayi Devrimi’nin etkisiyle gelişen endüstri sonucunda şehre kurulmuş olan bir kömür madeninde(Kiveton Park Colliery) çalışıyordu. Küçük Herbert; okula gidiyor, babasının maden ocağında ara sıra da olsa çıraklık yapıyor genelde ise Kraliçe Viktorya döneminde ülkede oldukça yaygınlaşan futbolla haşır neşir oluyordu. Ailede Herbert dışında futbolla ilgilenenler de vardı. Kardeşleri Thomas, Matthew ve Harry de Herbert ile beraber oynuyordu. İleride Herbert kadar olmasalar da Harry ve Thomas futbolcu olarak, Matthew da yönetici olarak adlarını futbol tarihine yazdıracaklardı. Küçüklüğü; okul, futbol ve maden ocağı üçgeninde dönen Herbert Chapman, maden ocağındaki işçilik hayatının çok çekici olmadığının farkına varmış ve maden mühendisliği okumak için Sheffield Teknik Üniversitesi’ne kaydolmuştu. Üniversiteye işinin erbabı olmak için girmişti Chapman, gündüzleri çalışıp geceleri okuyor hatta amatör olarak da futbol oynamaya devam ediyordu. O zamanlar futbol henüz emekleme aşamasındaydı, profesyonellik yaygın değildi, yani o zamanlar futbolcular günümüzdeki gibi büyük paralar kazanamıyorlardı. Chapman da okulunu bitirdikten sonra hem yarı profesyonel futbolcu olarak oynamış hem de mesleğini icra etmişti. Mesleğini yerine getirebilmek için gezgin bir futbolcu haline gelen Chapman; Rochdale, Grimsby Town, Swindon Town ve Worksop Town gibi maden şehirlerinin takımlarında oynadı. 1901 yılında Northampton takımından profesyonel sözleşme teklifi alan Chapman, ilk kez futboldan düzenli para kazanıyordu. 1907 yılına kadar Notts County, Sheffield United ve Tottenham Hotspur’da forma giyen Herbert, 1906-1907 sezonunun sonuna doğru futbolu bırakmayı kafasına koymuş, işine yani maden mühendisliğine dönmeye karar vermişti:

Tottenham Hotspur için son maçım Brighton’a karşıydı ve eğer doğru hatırlıyorsam merkezden içeriye girip iki gol attım.

Chapman bu maçtan sonra soyunma odasında kaptan Walter Bull ile konuşurken, onun Northampton’da oyuncu-antrenör teklifi aldığını duymuştu. Walter Bull, takımda bir sene daha kalacağını söylemiş ve bu teklifi Chapman’a yöneltmişti. Futbolu bırakıp mühendislik yapma hazırlıkları yapan Herbert şaşkındı ama Northampton yöneticileriyle görüşüp teklifi kabul etmişti.

Futbol beni içten içe yemişti ama maden mühendisliğine yeniden girişim bir yıl daha ertelenebilirdi.

Futbolculuk kariyeri maçlarda giydiği soluk sarı dana derisi rengi kramponları dışında pek dikkat çekmeyen Herbert Chapman, ilk teknik direktörlük deneyimine Northampton’da başlayacaktı.

80 years on, Arsenal legend Herbert Chapman's legacy still felt in ...
Herbert Chapman

Teknik Direktörlük Kariyeri

Chapman’ın ilk işi yarı zamanlı olmuştu ve aynı zamanda mühendislik mesleğini de icra ediyordu. İlk antrenörlük deneyiminde, Chapman oyunda o zamanlarda görülmeyen taktiksel bir yenilik geliştirdi. Takımların savunma yapılarının derinde bekleme ve organize olma üzerine olduğunu gören Chapman, rakip savunmada boşluklar bulmak için takımının dizilişini değiştirmiş ve kısa bir alışma sürecinden sonra taktiği başarılı olmuştu. Northampton’da Güney Ligi’ni kazanıp FA Kupası’nda da final oynayan Chapman yeni bir antrenörlük teklifi almıştı. Günümüzde Leeds United olarak bildiğimiz o zamanki adıyla Leeds City kulübü zor durumdaydı ve bir değişim gerekliydi. Leeds City başkanı Norris Hepworth bu değişim için Herbert Chapman’ı seçmişti. İlk maçlarında ağır mağlubiyetler alan Chapman’ın takımı, saldırıya dayalı futbol oynadığı için taraftarlar maçlara ilgi gösteriyordu. İstikrarsız sonuçlara rağmen ilk sezonu 6. bitiren takımın seyirci ortalaması 8.000’den 13.000’e yükselmiş, takım hem mali yönden hem de saha içinde düzelmeye başlamıştı. Chapman’ın ilk sezon performansı için Yorkshire Post’ta yazan bir yorum:

Chapman … kulüp için çok miktarda iyi iş çıkardı; herkesin güvenini kazandı.

İlerleyen sezonlarda takımını geliştirmek için uğraşan Chapman; oyuncularla taktik üzerine konuşmalar yapıyor, oyunculardan aldığı geri dönüşlerle dönemin düzenden uzak futboluna yeni bir soluk getirmeye çalışıyordu. Ayrıca oyuncuların dinlenmeleri ve kafalarını dağıtmaları için takımın antrenman rutinine haftada bir golf turu eklemişti. Chapman ve Leeds yönetiminin tüm planları üst lige yükselmekti ki bu hedefe ulaşacak gibi görünüyorlardı ancak 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı futbol ortamını değiştirmişti. Futbolcuların kimi cepheye gitmiş kimi de futbol oynamaya devam etmişti. Kulüpler de elde kalan oyuncularına ek olarak geçici konuk oyuncular oynatmakta serbestti. Chapman da ortamdan etkilenip bir fabrikanın başına geçmişti. Daha fazla silaha ve mühimmata olan ihtiyaç Barnbow Leeds’te bir fabrika inşa edilmesini gerektirdi. 1916’da Britanya’da bulunan fabrika, en verimli silah fabrikalarından biriydi. Üretimin sürdürüldüğünü denetlemek için Barnbow’un üst düzey yöneticiye ihtiyacı vardı. Herbert Chapman üst düzey yönetici görevini almıştı. Savaştan sonra Leeds City kulübü, konuk oyunculara yapılan ödemelerle ilgili mali meselelerden suçlu bulundu. Chapman, savaş sırasında hem mühimmat fabrikasında çalışıyor hem de Leeds’te yöneticilik yapıyordu. Ancak savaştan sonra Leeds City, savaş sırasında oynattığı konuk oyunculara yasa dışı ödemeler yaptığı gerekçesiyle kapatılmış, oyuncuları açık artırmayla satışa çıkarılmış ve aralarında Chapman’ın da bulunduğu 5 yönetici futboldan men edilmişti. Cezadan sonra Selby’de bir fabrikada yöneticilik yapan Chapman fabrikanın kapanmasıyla işsiz bile kaldı. Ancak iki savaş arası depresyon başladığında ve binlerce kişi işten atıldığında Herbert, kısa bir süre sonra Huddersfield Town’ın teknik direktörü Ambrose Langley’in yardımcısı olması için teklif almıştı. Ancak futboldan men cezası alan Chapman ve kulübü cezanın kalkması için FA’ye başvurmuş ve mühimmat fabrikasında çalışırken Leeds City kulübünde olanlardan haberdar olmadığını öne sürerek cezasının kaldırılmasını sağlamıştı. Birkaç ay sonra da teknik direktörlük görevini devraldı Chapman. Huddersfield’da çalıştığı yıllar boyunca Herbert Chapman ilk olarak yönetsel ve taktiksel başarısıyla ünlenmişti. Sistemini, sağlam savunma, kısa paslı geçiş oyununa odaklayan Chapman, savunma ve hücum arasında bir denge oturtmaya çalıştı. O zamanlar takım oyunundan çok bireysellik ön planda olduğu için diğer takımlar arasından sıyrılması kolay olmuştu takımın.

Zafer kazanmak için organize hiçbir girişim yoktu. En çok hatırladığım şey, aynı kanatta oynayan iki oyuncunun ara sıra kendi aralarında konuşmasıydı.

Herbert Chapman

Sisteminin çalışması için doğru oyuncuların bulunabilmesi, iyi kurgulanmış bir gözlem ağı ile sağlanmıştı. Bu, günümüzün veri analizi, spor bilimi ve kinezyoloji alanlarında çok inovatif görünmeyebilir, ancak o zamanlar için bunlar zamanın ötesinde yeniliklerdi. Getirdiği taktiksel fikirler ve saha dışı yenilikleriyle Huddersfield’ta bir FA Cup ve iki lig şampiyonluğu kazanan Chapman’ın adı ülke genelinde yayılmaya başlamıştı.

File:Huddersfield town afc 1922.jpg

Arsenal Günleri

1910’lu yıllarda finansal olarak zor dönemler geçiren Arsenal birkaç kez dağılmanın eşiğine gelmiş ancak emlakçı Henry Norris’in takımın başkanı olmasıyla finansal olarak zor günleri atlatmış ve kulübün efsanevi stadı Highbury Stadyumu’nun yapımı için 80.000 £ harcamıştı. Stat yapımına para harcamasına rağmen oldukça cimri olan başkan Norris, hem teknik direktör hem de futbolcu transferlerinde harcama kotası koymuştu. Bu harcama kotası az kalsın kulübü 1924-1925 sezonunda Leslie Knighton antrenörlüğünde küme düşürüyordu. Küme düşme korkusunu yaşayan başkan Norris, Knighton’ı görevden almış ve The Athletic News’e şöyle bir ilan vermişti.

Arsenal Futbol Kulübü, takım menajeri pozisyonu için başvuru almaya açıktır. Adaylar deneyimli olmalı, hem yetenek hem de kişisel karakter olarak en yüksek niteliklere sahip olmalıdır. İyi bir kadro kurma yeteneği, ağır ve fahiş transfer ücretlerinin ödenmesine bağlı olan beylerin başvuruları geçerli değildir.

Başkan Norris’in istediği özelliklerin hepsi Chapmanda vardı dahası Chapman, zamanının ötesinde inovatif bir antrenördü. Normal bir antrenör için £ 1.000 ‘dan fazla ücret ödemeyen başkan Norris, Chapman’ın ikna olması için onu £ 2.000’a takımın başına getirmişti. Yeni menajerin geldiğinde belirttiği ilk şey, kazanan bir ekip kurmanın beş yıl alacağıydı. Chapman biraz sabır istiyor bu sabrın sonunda kulübün başarıya ulaşacağını söylüyordu. Sözüne sadık kalacaktı.

Chapman’ın Arsenal için Huddersfield’den ayrıldığı yıl (1925) aynı zamanda ofsayt kuralının (günümüz haline geldiği) değiştiği yıl oldu. Hücum oyuncusunun ofsaytta kalması için gereken savunmacı sayısı üçten ikiye düşürüldü. Chapman, kaçınılmaz olarak, taktiklerini yeni kurala göre uyarlama zorluğuyla karşı karşıya kalan ilk menajerdi. Arsenal, yeni kuralın neden olduğu savunmadaki eksiklikleri ekstra bir defans oyuncusu kullanarak kapattı. Onların orta yarısı, orta sahada saldıran bir rolün tadını çıkarmak yerine, bir orta saha oyuncusunu rakiplerini ofsayt tuzağına düşürmek için savunmaya çekti.

Charlie Buchan

Ancak fikrin sahibi tamamen Chapman değildi bir kısmı da Charlie Buchan’a aitti. Chapman’ın Arsenal yöneticisi olarak ilk transferi Buchan’ı Sunderland’dan satın almaktı ve 1925-26 sezonunun ilk maçından önce Arsenal’in merkez orta sahası olan Jack Butler’ın defans oyuncusu olarak kullanılması gerektiğini öne süren Buchan ile Chapman aynı fikirde değildi. Buchan, önlerindeki beş hafta boyunca her takım toplantısında fikrini tekrarladı. Ancak Ekim ayı başlarında Arsenal, St James’s Park’ta Newcastle tarafından 7-0 mağlup edilince Chapman bir şeylerin değişmesi gerektiğini düşünüp meşhur ‘WM’ sistemine geçirmişti takımını. Chapman, Arsenal’de de diğer takımlarında olduğu gibi kontra atağa dayalı bir oyun oynatıyordu. Herbert Chapman, gol bulmak için en uygun zamanın topu kaptıktan hemen sonra olduğuna inanırdı ve takımlarının oyunlarını buna göre kurardı. İlk sezonunda eski takımı Huddersfield’ın ardından ligi 2. sırada bitiren Chapman’ın takımından taraftarlar umutluydu. Ancak sezon sonunda FA’in açtığı soruşturma sonucunda başkan Henry Norris usulsüzlükle suçlanmış ve futboldan men edilmişti ve Herbert Chapman yine bu işten sıyrılmıştı.

Herbert Chapman kulübe geldiğinde verdiği sözü  1930 yılında FA Cup’ı kazanarak tutmuştu. Finalde eski takımı Huddersfield’ı mağlup etmişti Chapman’ın öğrencileri. Bu finalde takımlar iki takımı da tanıyan Chapman’ın ısrarları sonucu yan yana çıkmıştı.

Why Herbert Chapman will always be a Huddersfield Town and Arsenal ...

1930 yılında gelen FA Cup zaferinden sonra ertesi yıl da ligi kazanan Arsenal’da Herbert Chapman’ın yenilikleri Arsenal’i ve futbol dünyasını sonsuza dek değiştirecekti. Highbury Stadyumu’nun batı kısmına ışıklandırma koymak isteyen Herbert Chapman bu düşünceyi arkadaşı Hugo Meisl’dan almıştı. Maçların gündüz oynanması yerine gece ve ışıklandırılmış statlarda oynanması gerektiğini FA’ya sunan Chapman reddedilmişti. Ayrıca Highbury’nin meşhur saati de bu zamanda koyuldu.

arsenal

Chapman, stada koyulmasını istediği elektronik bir turnike, takım haberlerini hayranlara ileten bir duyuru sistemi ve sayı skorbordu da vardı. Ayrıca soyunma odasında ve stadyumda müzik çalma trendini başlattı; kişisel gramofon çalarını maça getirdi. Stadyum yeniliklerinin yanı sıra saha içinde sebep olduğu bir başka yenilik de futbolcuların arkasında forma numaralarının yazmasıydı.

Arsenal wear numbered shirts - 1933
4 Aralık 1933

Arsenal ile 1932-1933 sezonunda şampiyonluğa doğru giderken takımın hem bilinirliğini hem taraftarların daha rahat ulaşmaları için stadın bulunduğu istasyonun adını Gillespie Road yerine Arsenal olarak değiştirilmesini istedi ve değişiklik yapıldı.

9. The renaming of Gillespie Road station | History | News ...

Chapman’ın getirdiği yenilikler bunlarla sınırlı değildi. Tek renk forma kombinasyonu yerine oyuncularının daha kolay tanınmasını sağlamak için forma kollarının beyaz olmasını sağlamıştı. Günümüzde kullanılan gol çizgisi teknolojisinin o zamanlar gol hakemi olarak kullanılmasını istemiş ama isteği FA tarafından kabul edilmemişti. Ayrıca Clapton Orient olarak bilinen günümüzdeki adıyla Leyton Orient’i pilot kulüp olarak kullanıp Arsenal’in genç oyuncularının daha çabuk gelişmesini sağladı.

Futbol dünyasına getirdiği veya getiremediği birçok yenilik sonrası 1933-1934 sezonu devam ederken yağmurlu bir günde izlediği Arsenal genç takımı maçından dönüşünde hastalanıp zatürreye yakalandı ve 6 Ocak 1934 tarihinde hayata gözlerini yumdu.

A look back at the life of Herbert Chapman - The Godfather of the Game
Arsenal’in Emirates Stadı’nın önünde heykeli bulunan 5 isimden biri de Herbert Chapman’dır.

Bunlar da ilginizi çekebilir;

Thierry Henry: Plase Tanrısı

Futbolda Savunma Sanatları: 1. Sone

 

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More