Gençlerbirliği: Kara Kızıl 1

Gençlerbirliği Tarihi 1. Bölüm

Gençlerbirliği tarihinin anlatılacağı bu dizimizin ilk yazısında kulübün kuruluşu ve ilk yıllarını ele aldık.

Kuruluş ve İlk Yıllar

Ankara’da futbolun 1910’lu yıllarda oynanmaya başlandığı kabul edilmektedir. O zamanki nüfusu 20 bin civarında olan Ankara’da önce Yahudi sakinleri ve sonra başka şehirlerden gelen öğrenciler top koşturmuşlardır. Cuma günleri bugünkü Cebeci Stadı ve pazar yerinin bulunduğu yerde (Cebeci Çayırı’nda) maçlar oynanırmış.[1]

TARİHÎ 100 LİSE KİTABI İNTERAKTİF HARİTASI

Genclerbirligi Eski Logo

1921 yılında alınan karar ile Ankara Ligi oluşturulmuş ve ilk maç 26 Ekim 1922’de oynanmıştır. Ankara’nın ilk takımlarından birisi de “Sultani” takımıdır. Yani Ankara Erkek Lisesi veya Taş mektep, bugünkü adıyla ise Atatürk Lisesi. Sultani’nin müdürü Münif Kemal Ak, spora meraklı bir insandır. Sultani Lisesi’ne atanmasının ardından okulun beden eğitimi öğretmeni Ekrem Bey’in öncülüğünde bir okul takımı kurulur. Ekrem Bey daha önce İstanbul’un Altınordu takımında oynadığı söylenmektedir. Ekrem Bey’in bazı yetenekli öğrencileri takıma almadığı ve bu yüzden öğrenciler arasında huzursuzluk yarattığı da bir gerçektir. Bu gerçek Gençlerbirliği’nin kuruluşuna giden yolu açacaktır. Ekrem Bey’in takıma almadığı Ramiz Eren şöyle anlatıyor bu durumu: “Ben ve iki üç arkadaşım 1. takımda oynardık. O zaman daha yaşım küçük ama 1.80 boyundayım. Ekrem Bey bizi takıma almadı ve biz de kızdık. Arkadaşlarımızdan birisi de Asım’dı ve babası Muş mebusuydu. Babası, sen çocukları çağır demiş. Asım’ın evine gittik. ‘Ne diyorsunuz çocuklar?’ dedi. Amca bizim yerimize oynayan çocuklar iyi değil. Biz de ne yapalım diye düşünüyoruz. ‘Çocuklar ben size bir kulüp kuruvereyim. Yalnız takıma bir forma lazım. Tüzüğe yazmamız gerekli. Gidin bir forma alın.’ Bir dükkâna gittik ve siyah- kırmızı bir forma bulduk. Parasını verdik ve birer tane aldık. En son, ‘Tamam, mademki hepiniz gençsiniz Gençlerbirliği yazdırıyorum.’ dedi ve kulübü tescil ettirdi.” Böylece Gençlerbirliği’nin resmi kuruluş tarihi 14 Mart 1923 oldu.[2] Gençlerbirliği’nin takım olma hikâyesini Ramiz Eren anlatıyor: “Ankara Lisesi’ni maça çağırdık. Boş bir saha vardı. Ortada direk falan hiçbir şey yok. Ceketleri çıkardık oraya koyduk, kale yaptık. Şampiyon takımı 3-0 yendik. O gün maneviyatımız çok yükseldi. O günden sonra Gençlerbirliği takım oldu.”

Bir başka kaynakta kulübün renginin kırmızı-siyah olmasının nedeni şöyle anlatılır: “O dönem İstanbul’da bulunan Altınordu kulübünün çok güçlü ve Anadolu’da sevilmesi ayrıca beden eğitimi öğretmeni Ekrem Bey’in Altınordu’da oynamış olması üzerine kulübün kurucularından Nuri Bey’in bir vitrinde kırmızı-siyah çubuklu formaları görmesi ve 10 tane alması üzerine Gençlerbirliği’nin rengi kırmızı siyah olmuştur.”[3]

Eski öğrencileri, hocalarının gönlünü almak için çiçek yaptırıp hocalarının yanına giderler fakat okul müdürleri Münif Kemal Bey hala kırgındır. Çareyi onun Kastamonu’na tayininde görürler fakat yeni gelen müdür bey de bu olaya sıcak bakmaz ve öğrencilerinin dışarda futbol oynamalarını yasaklar. Daha sonra eski müdürlerine çiçekler ile giden öğrenciler başkanlık teklif eder ve 9 sene süren başkanlık hikayesi başlamış olur. Böylece Gençlerbirliği’nin ”okullu takım” olduğu tescillenir.

Gençlerbirliği
Orhan Şeref Apak

Ankara Ligi’nde uzun yıllar Muhafızgücü egemenliği vardır. Bu askeri takım 1926/1927 sezonu finalinde Galatasaray ile karşılaşmış ve Galatasaray’ı yenerek Türkiye şampiyonu olmuştur. Bu dönemde Muhafızgücü ’nün en büyük rakibi Gençlerbirliği’dir. 3 sezon üst üste ligi 2. olarak tamamlayarak şampiyonluğu kaçıran Gençlerbirliği’nde en büyük eksiklik kalede güven vermeyen Kürt Hüseyin’dir. 6 Aralık 1928’de oynanan Gençlerbirliği – Fenerbahçe maçı Fenerbahçe’nin Ankara’da oynadığı ilk maçlardandır. Kayıtlara göre bu maça 3150 biletli seyirci gelmiştir. Gençlerbirliği ilk şampiyonluğunu 1929-1930 yılında kazanmıştır. Bu şampiyonluğu kolaylaştıran en büyük etken o yıl Ankara dışına oldukça fazla tayin veren Muhafızgücü‘nün lige katılamaması olmuştur. Ertesi sezon en yakın rakibinin 6 puan önünde namağlup olarak 2. kez şampiyonluk ipini göğüsler takım. Tam şampiyonlukların geldiği yıllarda bir yandan da sıkıntılar baş göstermeye başlamıştır. Başkan Münif Kemal bırakıyordur. Ayrıca birçok sporcunun da tahsil hayatları bitmiştir ve Ankara’dan ayrıldıkları için takımı bırakmışlardır. Bu sıkıntılar takım içinde daha iyi bir dayanışmaya sebep olmuştur ve camia bilinci oluşmuştur. Başkan Münif Kemal bıraktıktan sonra futbolsever bir bürokrat devreye girer; Orhan Şeref Apak. Orhan Bey çeyrek asırdan fazla Gençlerbirliği’nin akıl hocalığını yapmıştır. 1930’lu yıllarda İstanbul’da çıkan bir dergide Ankara kulüplerinin profesyonel olacağına dair bir haber yayımlar ve bunun üzerine Gençlerbirliği kulübü çok sert bir tepki gösterir: “Biz bu durumu kesinlikle kabul etmiyoruz. Futbol bir ticari araç değildir. Biz bu işi milli bir görev olarak yapmaya devam edeceğiz.”

Ankara’da 1930’lu yılların ortasına kadar düzgün bir saha olmamasından herkes şikayetçiydi. Uzun çimler, bataklık veya toprak sahalar ve benzer durumlar futbolculara zor durumlar yaşatıyordu. Sahalarda o dönemde bulunmayan soyunma odaları ve duşlar oldukça büyük sorunlar yaşatıyordu. 1932 yılında 10 yıllığına bir Ankara Şildi (Madalyon veya kupa benzeri bir ödül) tesis edilmiştir. 10 yıl boyunca en fazla şildi olan kulüp, onun ebedi sahibi olacaktı. 1932 ve 1933 yılında turnuva yapılmadı bunun yerine 1934 ve 1939 yıllarında ikişer kez yapıldı. Gençlerbirliği 1931 ve 1936’da Altınordu’yu 1941’de Ankara Demirspor’u yenerek 3 kez kazanmıştır. Demirspor da 3 kez kazandığı için şildin kime verileceği ortada kaldı. Bir dergi bu ödül için bir müsabaka oynanacağını yazmış fakat bu müsabaka gerçekleşmemiştir. 2017’de Başbakanlık Arşivi’nde bulunan belgelerde Şildin Gençlerbirliği’ne verilmesine karar verildiği söylenmektedir.

İki Dünya Savaşı arasında olan boğucu ortam ve henüz gelişmemiş temaslar nedeni ile futbol da iyice kısıtlanmıştır. Ülkemizdeki diğer kulüpler gibi Gençlerbirliği de futbolu karın tokluğuna maç yapmaya gelen takımlar ile kısıtlıdır. Bu müsabakalar çok fazla ilgi çekmektedir. 1935 yılında Macaristan’ın ünlü takımı Ujpest’e karşı 5-3 galip gelen Gençlerbirliği’nde moraller yerine gelmiştir. 1936 da Çekoslovakya’dan Çeki Karlin’e 3-1 mağlup olmuştur. 1937 yılının Haziran ayında o dönem Avrupa futbolunun öncü kulüplerinden Rapid Wien ile oynan karşılaşmada 8-5 mağlup olunmasına rağmen oynan futbol ve böyle bir rakibe karşı atılan 5 gol moralleri yerine getirmiştir. Nisan 1938 yılında Gençlerbirliği-Ankaragücü karması ile First Vienna’ya 6-0 ve 2-0 üstünlük sağlanmıştır.

2. BÖLÜM

 

[1] Ali Rıza Ertuğ, Türkiye Futbol Tarihi: 1890-1923 Beden Terbiyesi Yayını, 1977, s.43-44

[2] Tanıl Bora, Ankara Rüzgarı Gençlerbirliği Tarihi, s.9

[3] Sedat Taylan, Aylık Ansiklopedi, 2. Cilt, No. 20 (Aralık 1945)


Bunlar da ilginizi çekebilir;

Samsunspor: Kırmızı-Beyaz Ama Siyah

Göztepe: Gerçek Büyüklük Nedir?

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More