Traktör Sazi: Direnişin Hikayesi

1970’li yıllarda fabrika işçileri tarafından kurulup zamanla evrilerek, İran’ın en yoğun milli muhalefet hareketi olan Türk milliyetçiliğinin muhalif sesine dönüşen bir futbol takımının hikayesi.

Bu yollardan Traktör geçecek Topuklarını bağla. Ses… Ses ver Ayığım (Uyanığım). Nefes ver Varım!’ / Ziba Karbassi ‘Qaranlığımdan Turan Dillenir’ Türkiye’den sonra en fazla Türk’ün yaşadığı ülke olan Güney Azerbaycan, baskının, diktanın, savaşın, kaosun; bunların yanında muhteşem bir tarihin ve kültürün ülkesi olan İran’ın kuzeyinde bulunur. Sovyet – İran savaşından sonra bağımsızlığına kavuşan Büyük Azerbaycan’ın bağımsızlığına kavuşamayıp İran işgali altında kalan toprakları Güney Azerbaycan’a aittir. Yüzyıla yakın bir dönemdir asimile edilmeye çalışılmış ve haklarından mahrum kalmış bir millettir. Burada yaşayan Türklerin sayısı günümüze kadar 35 milyona ulaşmıştır. İran’da yükselen Türklük bilincini kontrol altında tutmak isteyen İran rejimi ise Türklere yıllarca baskı uygulamaktadır. 1970 yılına gelindiğinde Traktör Sazi Tebrizi adında bir kulüp kurulur.

Dünya’da en çok Türk taraftara sahip olan bu takım yıllarca içlerinde bastırılan Türklük duygusunu ortaya çıkarır ve Devrim Muhafızları’na rağmen bir davanın sözcüsü olur. Çünkü onlar için Traktör bağımsızlık demek, ana dilde eğitim demek ve Azerbaycan demektir. İran’da yaşayan Azerbaycan Türkleri kısaca daha fazla özgürlük istiyorlar ve bu arzularını en rahat Traktör maçlarında stadyumda dile getirebiliyorlar. Traktör Sazi, Azerbaycan Türkleri arasındaki milli bilinci arttırmakta ve İran Türkleri olan Kaşkaylar ve Türkmenleri birbirlerine bağlamaktadır. Kısacası Taraktör Sazi, İran’da yaşayan Türklerin kimlik mücadelesinin sembolüdür.

2006’da İran basın organlarında Türkleri hamam böceği olarak gösteren ‘Karikatür Olayı’ndan sonra Türkler arasında geniş bir kitle hareketi ve dayanışma duygusu oluşmuş ve bu olaydan sonra etnik kimlik bilinci Türkler arasında daha da güçlenmeye başlamıştır. [1]

Tebriz şehrindeki büyük traktör fabrikasının desteği ile kurulduğu için Traktör ismini alan takımın renkleri kırmızı – beyaz. Takımı Güney Azerbaycan Milli Takımı olarak gören taraftarlar kendilerine Kızıl Kurt diye sesleniyor. Azerbaycan Türkleri olarak İran’da, problemlerini veya isteklerini dile getirebilecekleri yegane platform olan Yadiğar-i İmam stadyumuna ‘Kurt Deresi’ adını vermişler.

Tebriz-Bakü-Ankara, biz hara Farslar hara*" | NTVSpor.net
Taraftarların deyimiyle Kurt Deresi

Türklükleri ile övünen Traktör taraftarları için takımda oynayan oyuncuların etnik kökenleri sorun teşkil etmemekte. Onlar için mühim olan bu oyuncuların Türklüğe kattığı değer ve elde ettikleri başarı. Birçok Traktor taraftarları için gerçek mesele Tebriz ve Güney Azerbaycan’ın başarılarının ve tanınırlığının artması. Maçlarda açtıkları pankartlar taraftarların hislerini ortaya seriyor. ‘Türk olmaktan gurur duyuyoruz’, ‘Ana dilde eğitim herkesin hakkıdır’, ‘Traktor el ister, şerefli millet ister’, ‘Bakü – Tebriz – Ankara, biz hara Farslar hara?’, ‘haray haray men Türkem’, ‘Azerbaycan yurdumuz, Traktor gururumuz’, ‘Türk’ün kolu bükülmez, Türk’ün beli eğilmez, bir kere kalkan bayrak, bir daha inmez, Yaşa Yaşa Azerbaycan’ bunlardan bazıları. Elde edilen galibiyetleri bir zafer nidasıyla kutlamaları işte bu yüzden. 14 Şubat 2014 tarihinde Traktor Sazi’ye İran Kupası’nı kazandıran golü kaydeden Said Dakiki elde edilen bu zaferi Azerbaycan Türkçesi konuşan tüm Traktor taraftarlarına ve Azerbaycan halkına ithaf etmişti. Kirman’da kazanılan bu İran Kupası Fars şovenizmine ve ırkçılığına karşı kazanılan bir zaferdi.

Siyasi görüşleri fark etmeksizin bütün Traktor taraftarları silahlı mücadeleyi ve karşı koymayı onaylamamaktadır. Bu düstur kesinlikle bir çözüm olarak görülmemektedir.[2] Elde etmek istedikleri hakların en başında ana dil meselesi gelmektedir. Bunun dışında Urmiye Gölü’nün kuruyor olması onların gözünde Güney Azerbaycanlıların güçsüzlüğünün sembolü olarak görülmekte. Çünkü gölün kuruması sonucu bölgeyi terk eden Azerbaycanlıların yerine rejim bölgeye kaçakçılık ile uğraşan Kürtleri yerleştirmek istemektedir.

 

*Kaynaklar:

[1]– Ramazani, İbrahim, 2015, İran’da Türk Milliyetçiliği Duruşu Traxtor İsyanı, Doğu Kütüphanesi, İstanbul

[2]– Sarı, Yasin, 2019, Traktor Sazi ve İran’daki Türk Kimliği, Kaknüs Yayınları, İstanbul


Bunlar da ilginizi çekebilir;

Türkmen Şehrinin Takımı: Diyarbakırspor

Boksörden Fazlası: Muhammed Ali

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More