Koronavirüs: Hollanda Ligine Etkileri

Hollanda futbolu ve Hollanda takımları Koronavirüs krizinden o kadar da çok etkilenmeyecek. Böylesine kesin yargı içeren bir cümle kurabilmemin nedeni nedir peki? Cevabı yazıda…

Bundesliga’da liglerin 16 Mayıs’ta tekrardan başlayacağı resmen açıklandı, Türkiye’de de ligler 12 Haziran’da başlayacak gibi. Diğer taraftan, liglerini sonlandıran Hollanda, Fransa ve Belçika gibi örnekler de var; peki virüs aynı virüs olsa da neden Bundesliga devam kararı alırken, mesela Hollanda futbola dur dedi?

Öncelikle Hollanda futbolunu takip edenler ve ne zaman tekrar başlayacağını merak edenler için olumlu bir haber verelim: Hollanda Başbakanı Mark Rutte geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada 1 Eylül’den itibaren futbolun tekrardan başlayabileceğini yineledi. Açıklamadaki tek olumsuz nokta ise maçların yüksek ihtimalle aşı bulunana kadar seyircisiz oynanacağını söylemesi oldu. Bu sezon liglerini tamamlayacak ülkelerde maçların seyircisiz oynanması taraftar adına üzüntü yaratmasının üstüne böyle bir açıklama gelmesi, tüm dünyada hem kulüpler hem de taraftarlar adına gelecekte sıkıntılar yaşanabileceğinin de kokusu olabilir belki, ama bu başka bir yazının konusu. Koronavirüs sebebiyle ligleri tamamlayanlar ile ligleri tekrardan başlatan ülkeler olarak ikiye bölünen Avrupa futbolunda, Hollanda’nın belki de bütün 2021-2022 sezonunu seyircisiz oynatabilmeyi göze alması kafalarda birçok soru işareti oluşturabilir, özellikle ekonomik anlamda.

Hollanda kulüplerinin ekonomik durumlarını konuşmadan önce biraz geri dönelim ve UEFA’nın ne dediğini hatırlayalım: UEFA Başkanı Aleksander Ceferin nisan sonunda üye ülkelere gönderdiği bildiride yerel federasyonların 25 Mayıs’a kadar ligler hakkında kararlar alması talebinde bulundu. 55 üye ülke, alacakları kararlar sonrasında belirlenen tarihe kadar UEFA’ya liglerin 2019/20 sezonunun tekrardan ne zaman, hangi koşullarda ve hangi formatta başlayacağını belirtmek zorunda. Yani ligler kaldığı yerden de başlayabilir, play-off gibi farklı bir formatta da. Ayrıca UEFA; yine 25 Mayıs’a kadar liglerini tamamlama kararı alan ülkelerin neden bu kararı aldığını ve 2020/21 sezonundaki UEFA turnuvalarına (Uefa Avrupa Ligi, Uefa Şampiyonlar Ligi) kulüplerin neyi baz alınarak gönderileceği bilgisini de öğrenmek istiyor, bu yüzden son 5 yılda liglerin puan sıralaması gibi teoriler mevcut. Her ne kadar UEFA her ülkede liglerin tamamlanmasını istese de, bazı ülkelerdeki bu “özel durumu” kabul ediyor. Liglerini tamamlama kararı alan ülkelerde UEFA’nın aradığı iki tane kritik şart var: Maçların oynanmasını mümkün kılamayan bir hükûmet kararı ve ekonomik imkansızlık.

Cartoon Movement - CORONAVIRUS FOOTBALL
Marian Kamensky tarafından çizilen bir karikatür

UEFA’nın ekonomik imkansızlıktan kastı, liglerin erkenden oynanması halinde ülke federasyonun veya kulüplerinin gelecekte yaşayabileceği, uzun süreli maddi sıkıntılar; yani ligler tekrar başlarsa ve geleceğe dönük ekonomik sıkıntılar olma ihtimali varsa ligleri oynatma diyor UEFA. Liglerin oynanması halinde yaşanabilecek ekonomik sıkıntılar neler olabilir peki? Ligi oynattığın zaman futbolcular hastalanırsa ve kalıcı hasara maruz kalırsa oyuncudan yararlanamasan da yıllarca maaşını ödüyorsun mesela, komadan geçtiğimiz haftalarda yeni çıkan Abdelhak Nouri‘ye Ajax’ın maaş ödemesi gibi. Bunun dışında ligleri tekrardan oynatan ülkelerde yeniden bir hastalık dalgası çıkarsa ve ligler tekrardan uzun süreli durmak zorunda kalırsa hem lig, hem de kulüpler ciddi bir gelir kaybı yaşayacak. Sponsorlar çekilebilir, yayıncı kuruluştan gelen gelir olmaz vs. Bugüne kadar bazı yayıncı kuruluşlar maçlar devam etmezse kulüplere ödeme yapmayacağını açıkladı mesela, bu durum daha da ciddi olabilir olası bir ikinci pandemi dalgasında. Stada reklam veren firmalar, stadyum gelirleri, hatta forma satışları vs. de diğer noktalar. Ayrıca Türkiye’ye bakacak olursak bakanlığın yaptığı açıklamada sorumluluğun TFF’de olduğu belirtildi ve olası bir olumsuz durumda teknik olarak mali yükü karşılamayacağını belirtti devlet. Bu durum birçok ülkede de olabilecek bir durum. Liglerin oynanması için oluşturulması gerekilen sağlık şartları da kulüpler adına aşırı maliyetli de olabilir, örnek olarak Bayern Münih takımı adeta bir oteli kapattı ve o otelde kampa girdiler. Bayern Münih gibi bunu herhangi bir zamanda, kolayca yapabilecek kulüp sayısı çok az.

Bütün bunları göz önüne aldığımızda Fransa, Belçika ve Hollanda liglerini tamamlama kararı alırken, Türkiye ve Almanya ile birlikte Hırvatistan ve Rusya gibi ülkeler liglere devam kararı aldı. Açıkçası bu gidişata göre UEFA üyesi ülkelerin neredeyse hepsi “devam” diyecek gibi. Devam kararı alan ülkelerin bu kararı almasının tek bir nedeni var ve bu da tahmin edebileceğiniz gibi sadece ekonomik: Liglerin şu anda devam etmemesi durumunda Avrupa’daki kulüplerin ciddi bir kısmı önemli gelirlerden mahrum kalacak ve bu gelirler kulüplerin varoluşları için kritik. Almanya’daki kulüplerin ciddi bir kısmı batmanın kapısından döndüler ve bu kulüpler arasında Schalke gibi Avrupa kupalarına sıkça katılan bir kulüp de var. Türkiye’de de durum malum, saha dışı gelirler kulüpler adına maddi açıdan en önemli gelir kapıları. Peki durum böyleyken Hollanda nasıl oldu da erkenden liglerini tamamlama kararı aldı ve finansal açıdan da -şimdilik- diğer ülkelerdeki kadar ciddi sıkıntılar çekmiyor? Çünkü Hollanda kulüplerinin ana gelir kapısı sponsorlar ve yayıncı kuruluş değil, oyuncu satışları.

Bu durumu açıklamaya Hollanda kulüplerinin yayıncı kuruluşundan aldıkları gelirler ile başlayalım: Fox Sports, Eredivisie’nin 2024-2025 sezonuna kadar yayın haklarına sahip kuruluş ve 2013-2014 sezonu öncesi 12 yıllık bir anlaşmaya imza attılar. Eredivisie kulüpleri bu anlaşma çerçevesinde her sezon toplamda yaklaşık 80 milyon € kazanıyor. Ajax, Feyenoord ve PSV gibi büyük takımlar her yıl taksit başı 2 miyon €’dan biraz daha fazla alırken, diğer kulüpler yaklaşık 500 bin € alıyor. Bu paraları karşılaştırırsak EPL kulüpleri toplam 2.5 milyar €, Bundesliga 650 milyon €, Ligue 1 ve Süper Lig 500 milyon € kazanıyor. Sadece yayın gelirinden bahsediyorum.

Takımların en pahalı forma sponsorlukları!..
Barcelona bu göğüs reklamı ile senede 100 milyon euro civarında para kazanıyor.

Şimdi de sponsorluk gelirlerine geçelim: 2018-2019 sezonunda CL’nde finale kalmayı kıl payı kaçıran Ajax, göğüs sponsoru Ziggo’dan (Fox Sports’un rakip yayıncısı) yılda sadece 8 milyon €(bonuslarla yaklaşık 10 milyon €) kazanıyor. Bundesliga’ya yeni yükselen Köln ise karşılaştırma yaparsak göğüs sponsoru olan Rewe firmasından 7.5m€ kazanıyor. Tabii ki Ajax gibi önemli bir Avrupa takımının toplam sponsorluk geliri yaklaşık 30 milyon € olsa da, ülkenin en büyük üç takımından diğeri olan Feyenoord’un toplam sponsorluk geliri yalnızca 15 milyon €. Batmanın kıyısından dönen Schalke ise sadece göğüs sponsorundan 20 milyon € alıyor. Daha önce de belirttiğim gibi Hollanda kulüplerinin ana gelir kapısı gördüğünüz gibi bu tarz gelirler değil, onların asıl gelir kalemi, yetiştirip Avrupa’nın ve hatta dünyanın her yerine sattıkları oyuncular karşılığında aldıkları bonservis bedelleri. Büyük kulüpler, orta sıra kulüpleri ve hatta 2. lig takımları için bile bu durum geçerli.

Mesela bu sezona bakalım: Eredivisie kulüpleri 2019-2020 sezonunda (yaz ve kış transfer dönemi) toplam 414 milyon € bedelinde oyuncu sattılar ve yaptıkları transferler de düştüğünde ligdeki kulüplerin toplam 290 milyon € artıda olduğunu görüyoruz. Oyuncu alış ve satış balansı tablosunda örnek olarak AZ Alkmaar ve Feyenoord 12 milyon €, Groningen 16 milyon €, PSV 59 milyon € ve Ajax da 150 milyon € artıda. Bütün bu gelirler sadece oyuncu satışlarından ve görüldüğü üzere bu gelirler neredeyse sponsorluk ve yayın gelirlerine eşdeğer ya da onlardan daha yüksek. Hollanda’da 2. lig takımları bile toplamda 12 milyon € gelir elde etmiş satışlardan bu sezon. Bu rakamları Türkiye ile karşılaştırdığımızda ise Süper Lig takımlarının da Hollanda ekipleri gibi bu sezon artıda olduğunu görüyoruz, ama Süper Lig takımları toplamda sadece 13 milyon € gelir elde etmiş. Sadece bir önceki cümleye bakmak bile durumu anlatmaya yeter bence.

Chelsea Hakim Ziyech'i transfer ediyor - İngiltere Premier Lig ...
Ziyech için ödenecek bonservis 50 milyon euroya yakın

Anlayacağınız Hollanda’daki kulüpler doğal olarak maddi bir kayıp yaşıyorlar bu sezon ve bu durum da sıkıntılar doğuruyor. Ama gördüğünüz gibi bu durum, diğer ülkelere yarattığı kadar büyük bir problem yaratmıyor Hollanda kulüplerine. Onlar oyuncu satmaya bu yaz da devam edecek ve hatta haberler şimdiden çıkmaya başladı bile: Ajax kalecisi Onana’nın adı Barcelona ile anılıyor, genç yıldız Donny van de Beek, Real Madrid yolcusu. Ziyech Chelsea’ye gitti bile, Heracles’in gol kralı forveti Dessers’in adı ciddi takımlarla anılıyor. Ümit milli oyuncumuz Orkun Kökçü de Arsenal’e gidebilir.

Bonservis gelirleri Avrupa’da bu yaz ve belki de önümüzdeki sezon bile eskisi kadar yüksek olmayacaktır, lakin yine de Hollanda’daki her kulübün artıda olacağı kesin gibi. Belçika’daki durum da buna benzer aslında, bu sebeple bu ülkelerdeki kulüpler şimdilik finansal açıdan iyi durumda. Ülkemizdeki takımların da bu krizi Hollanda gibi bir fırsata çevirmesi halinde ise gelecekte çok daha iyi bir durumda olacaklardır, ama bu sadece şimdilik bir hayalden ibaret gibi…


Bunlar da ilginizi çekebilir;

Plase Scouting: Bonservissiz Yıldız Adayları

Gökdeniz Karadeniz: Rusya’da Bir Fırtına

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More