Olimpizm: Olimpiyat Oyunları 5

Olimpiyat Oyunlarında yaşanan politik, kültürel ve toplumsal olayları konu almaya çalıştığımız yazı dizisinin beşinci bölümünde Atlanta 1996– Sydney 2000 – Atina 2004 – Pekin 2008 – Londra 2012 ve Rio 2016 Olimpiyatları yer alıyor.

Olimpizm: Olimpiyat Oyunları 4

Gerçek Olimpiyat yarışmacısı fiziksel mükemmelliği yüksek manevi kültürle birleştiren yarışmacıdır. Gerçek olimpiyat yarışmacısı aynı zamanda dürüst, cömert, vatanına sadık ve yurtsever olmalıdır.

Pierre de Coubertin

ATLANTA 1996 

Olimpizm

Oyunların 100. Yılı olması nedeniyle Atina’nın düzenlemek için baskıcı olduğu 19 Temmuz – 4 Ağustos tarihleri arasında gerçekleşen oyunların açılış konuşması Bill Clinton tarafından yapıldı.

Kamu desteği olmadan gerçekleştirilen ilk oyunların açılış töreninde olimpiyat meşalesi Parkinson hastalığına yakalanmış olan ünlü boksör Muhammed Ali tarafından yakıldı.  Oyunlar Amerika’ya 2 milyar dolara mal oldu.

Olimpiyat tarihinde ilk kez Ulusal Olimpiyat Komitesi üyesi olan ülkelerin tümü de oyunlara katıldı. 79 farklı ülkenin madalya kazandığı oyunlara 271 disiplinde 197 ülke 3523’ü bayan 10320 sporcu katıldı. 

Oyunların resmi şarkısı olan “The Power of Dream” açılış töreninde Céline Dion tarafından seslendirildi.

Açılış töreninde Bosna Hersek bayrağını ülkesi adına İslam Djugum taşıdı. Bosna ile Yugoslavya arasındaki savaş süresince ülkesinde kalan Bosna takımının tek sporcusu olan Djugum, sokaklarda koşarak çalışırken keskin nişancıların hedefi olmamak adına sürekli yolunu değiştirirdi. Bu zamanlarda katliamdan yaralı olarak kurtulanları hastaneye götürmek için defalarca durmak zorunda kalırdı.

27 Temmuz tarihinde yarışların yapıldığı statların hemen yanındaki 100.Yıl Olimpiyat Parkı’nda patlayan bir bomba 1 kişinin ölümüne 110 kişinin de yaralanmasına yol açtı. 

Seul 1988 oyunlarına sakatlığı sebebiyle katılamayan, Barcelona 1992’de yarışlara kısa süre kala gıda zehirlenmesi yaşayan Michael Johnson nihayet bu oyunlarda hayaline ulaştı ve 200 ile 400 metre yarışlarında altın madalya kazandı. Koşu stili sebebiyle kariyerinin başından itibaren eleştirilen koşarken bir heykele benzetilen efsane sporcunun altın renkli ayakkabıları ve 200 metrede dünya rekoru kırdıktan sonra yaptığı dansı hiç unutulmadı.

Köklerimde kölelik olmasının bir atlete dönüşmemde etkisi olmadığını düşünmek imkansız olur.

Michael Johnson

Oyunlara, ülkeleri Çeçenistan adına katılamayan iki kardeş güreşçi, farklı ülkelerin formalarıyla katıldıkları oyunlarda birbirleriyle eşleştiler. Kazakistan adına Elmadi Cebraliov ve Moldova adına Tucuman Cebraliov’un ülkeleri Çeçenistan, Rusya ile savaşta olduğu için iki kardeş, farklı ülke bayrakları altında oyunlarda yer almak zorunda kalmışlardı. Elmadi kardeşinden çok daha başarılı bir güreşçiydi ama maça çok asılmadan 10-8’lik skorla bir üst tura yükseldi.

Yelken dalında Avustralyalı sporcu Hubert Raudaschl dokuzuncu olimpiyatında yarışarak elde edilmesi oldukça güç bir rekora imza attı. Başarılı sporcu bu seriye ilk olarak Tokyo 1964 Olimpiyatlarında başlamıştı.

Plaj Voleybolu, dağ bisikleti, hafif sıklet kürek ve bayanlar futbolu ilk kez bu olimpiyatlarda programa dahil oldular. Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Burundi, Ekvator, Gürcistan, Hong Kong, Kazakistan, Moldovya, Mozambik, Slovakya, Tonga ve Özbekistan tarihlerindeki ilk olimpiyat madalyalarını kazandılar.

Bu olimpiyatlarda profesyonel bisikletçilerin de yarışmasına izin verildi. Ayrıca futbol takımlarının oyunlara 23 yaş altı oyuncular ile katılması durumunda herhangi bir yaş ve Dünya Kupası’nda oynamamış olma şartı aranmayacağı belirtildi. Buna ek olarak takımların ayrıca üç futbolcu oynatmasına da izin verildi. Bu sayede olimpiyatlarda daha önce çok fazla ilgi görmeyen futbol, izleyenlerin dikkatini çekmeye başladı. Futbolda Nijerya, finalde Arjantin’i 3-1’den geri gelerek 4-3 mağlup etti ve altın madalya kazanan ilk Afrika takımı olma unvanını kazandı. 

Atlanta 96 Olimpiyatlarında yarışan haltercimiz Naim Süleymanoğlu, art arda üç olimpiyatta birden altın madalya kazanan ilk halterci olarak dünya çapında bir başarıya imza attı. 53 kişilik bir kafile ile ülkemizi temsil eden Türk sporcular 4 Altın, 1 Gümüş ve 1 Bronz madalya kazandılar. Naim Süleymanoğlu (Halter), Halil Mutlu (Halter), Hamza Yerlikaya (Güreş), Mahmut Demir (Güreş) altın madalya kazanan sporcular olurken Malik Beyleroğlu boksta gümüş ve Mehmet Akif Pirim güreşte bronz madalya elde ettiler. Oyunlar sırasında, Olimpiyat Parkı’nda patlayan bomba sonrası kalp krizi geçiren TRT kameramanı Melih Uzunyol hayatını kaybetti.  1976 İstanbul doğumlu olan Hamza Yerlikaya 1993 yılında FILA tarafından “Asrın Güreşçisi” ilan edilmişti. 8 Avrupa, 3 Dünya ve 2 Olimpiyat şampiyonluğu kazanan sporcu unvanının hakkını minderde verecekti.

Her yerin piri var! Minderde madalyanın piri de olimpiyat!

Hamza Yerlikaya

SYDNEY 2000 

OlimpizmSydney 2000 Olimpiyatlarına Pekin, Berlin, İstanbul ve Manchester aday olmuşlardı. İlk elemede Sydney 30, Pekin 32, Manchester 11, Berlin 9 oy almış, İstanbul ise 7 oy alarak elenmişti. Pekin önde olmasına rağmen son yapılan oylamada 45-43 kaybederek organizasyonu Sydney’e kaptırmıştı.

15 Eylül – 1 Ekim tarihleri arasında gerçekleşen organizasyon için 48 milyar dolar harcandı. 110 bin kişinin stadyumda izlediği oyunların açılışını Vali Sir William Deane yaptı. Olimpiyat Andı biraz daha uzatılarak yenilendi ve içerisine “Uyuşturucu ve Doping içeren madde kullanmayacağıma” diye bir yemin eklendi.

Kuzey ve Güney Kore Olimpiyatlara tek bayrak altında katıldı. Siyasi olarak yıllarca büyük çekişme yaşayan iki ülke, Kore’yi temsil eden mavi kara parçasının beyaz bir zemin üzerine yerleştirildiği bayrakla birlik mesajı verdiler. Ancak sporcular oyunlarda ülkelerini ayrı ayrı temsil ettiler.

Ulusal Olimpiyat komitesi bulunmayan Doğu Timor’lu dört atlet oyunlara Uluslararası Olimpiyat Komitesi bayrağı altında katıldı. 

Avustralya, nüfusunu arttırabilmek için fazlasıyla göçmen kabul eden bir ülkeydi. Bu sebeple ülkede yaşayan Çinli sayısı o kadar fazlaydı ki ülkede Milliyetçi Çin Partisi adında bir siyasi parti bile mevcuttu.

Sadece Avustralya’da yaşama özelliğine sahip olan Platypus Cid, Kookaburra Olli ve Echidna Milli oyunların resmi maskotları oldular.  Maskotlar, olimpiyat dostluğunu ve üç elementi temsil ediyorlardı.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Sydney Olimpiyatı öncesinde oyunlara olan ilgiyi artırmak için bir dizi kısa film ve radyo spotu hazırladı. Ünlü aktör Robin Williams’a da seslendirme için teklif sunuldu. Williams, projede yer alacakların hep altın madalya kazananları değil, kaybedenleri de konu alması koşuluyla teklifi kabul etti. Celebrate Humanity serisi işte bu şekilde ortaya çıktı.

Basketbol’da ABD takımı favoriydi ve Garnett, Carter, Kidd, Mourning gibi önemli oyuncuları ile çok güçlü bir kadroyla oyunlara gelmişlerdi. Yarı finalde Jasikevicius liderliğinde Litvanya takımı, Amerika’yı oldukça zorladı. Son saniyede denedikleri üçlük basket olsa tarihi değiştireceklerdi. Maç boyunca Avustralyalı izleyicilerin Litvanya’ya olan desteği yeterli olmadı.

Steve Smith – Gary Payton – Vin Baker – Alonzo Mourning – Tim Hardaway – Kevin Garnett – Antonio McDyess – Jason Kidd – Shareef Abdur-Rahim – Allan Houston – Ray Allen – Vince Carter

Rus güreşçi Aleksandr Karalin de dördüncü altın için olimpiyatlardaydı. Naim’den farklı olarak spordan kopmamış ve puan bile vermeden maçlarını kazanıyordu. Buna karşın Karalin, finaldeki rakibi ABD’li Rulon Gardner’a yere bile düşmediği halde 1-0 kaybederek gümüş madalyada kaldı.

Triatlon ve Tekvando branşları ilk kez bu olimpiyatlarda oyunlara dahil edildi. Ayrıca modern pentatlon ve halter branşlarında kadınlar ilk kez yarıştılar. Kolombiya ve Vietnam’da ilk madalyalarını bu oyunlarda kazandılar.

300 disiplinde 199 ülkenin 4069’u kadın 10651 sporcu ile katıldığı oyunlarda Türkiye 3 altın ve 2 bronz madalya kazandı.

Olimpizm
Sydney 2000 Yaz OIimpiyat Oyunları’nın Açılış Töreni düzenlenmiş, törende Türk bayrağını Olimpiyat şampiyonu güreşçimiz Hamza Yerlikaya taşımıştı.

Güreşte Hamza Yerlikaya, Judoda Hüseyin Özkan ve halterde Halil Mutlu altın madalya alırken, tekvandoda Hamide Bıçkın ve güreşte Adem Bereket bronz madalya kazandı. 

Bulgaristan’da baskı ve asimilasyondan kaçarak 1989 yılında Türkiye’ye iltica eden Halil Mutlu’nun en büyük hedefi halterde başarılı olup ailesini yanına alabilmekti. Barcelona 1992’de henüz 19 yaşındaydı ve beşinci olmuştu. Atlanta 1996 onun ilk kez kürsüye çıktığı olimpiyat oldu ve altın madalya kazandı. Sydney’de 56 kiloda dünya rekoru kırarak olimpiyat şampiyonu oldu. Atina 2004 Olimpiyatlarından iki sene önce çok ciddi bir omuz ameliyatı olmasına rağmen üst üste üçüncü kez olimpiyat şampiyonu olacaktı. Dördüncü şampiyonluğu hedefliyordu ancak önce karıştığı doping skandalı sonrasında ise yaşadığı sakatlık buna mani oldu.

Ülkemizi temsil eden boksörlerin tamamı farklı ülkelerden gelmişlerdi. İşin trajikomik yanı aralarında en iyi Türkçe konuşan boksör Bulgaristan adına dövüşen Ermeni kökenli bir sporcuydu.

Atletizmde Süreyya Ayhan tecrübesizliği yüzünden finalde yarışma şansını kaybetmişti.

Naim Süleymanoğlu art arda kazandığı 3 olimpiyat şampiyonluğu sonrası halteri bırakmıştı. Ancak Uluslararası Olimpiyat Komitesi Başkanı Juan Antonio Samaranch görev başında olduğu son olimpiyatlarda Naim’i görmek istiyordu. Naim Süleymanoğlu bu ricayı kırmayarak oyunlara katıldı. Amacı altın madalya kazanmaktı. Hafif bir ağırlık ile başlayıp madalyayı garantileyebilirdi ancak o bir şampiyondu; ya hep ya hiç diyerek denediği üç tekrarda da başarısız oldu. Tüm salon şampiyonu son kez ayakta alkışladı. Halter branşında kadınlar ilk kez podyuma çıktılar. Ayrıca trambolin, tekvando ve triatlon branşlarında ilk kez resmi yarışmalar düzenlendi.

Amerikalı atlet Marion Jones, atletizmde aynı olimpiyatta beş madalya birden kazanan ilk sporcu olarak tarihe geçti.

Sydney Olimpiyatları öncesi Litvanya için Türkçede ‘Üç Milyon’ anlamına gelen ‘Tryes Milijonai’ isimli şarkı bestelendi.

Futbolda finalde İspanya’yı normal süresi 2-2 biten karşılaşmada penaltılarda yenen Kamerun altın madalyayı Afrika kıtasında tutmaya devam etti. Bronz madalya ise Amerika’yı 2-0 mağlup eden Şili’nin oldu.

1956 yılındaki Melbourne Olimpiyat Oyunlarının kapanış töreninde Çin kökenli bir genç olan John Ian Wang’ın önerisiyle tüm sporcular küresel birliği sembolize etmek amacıyla karışık olarak yürümüşlerdi. Yıllar sonra oyunlar yeniden Avustralya’da organize edilince o dönem Romanya’da bir Çin lokantası işleten John Ian Wang oyunlara davet edildi.

ATİNA 2004 

OlimpizmOyunların adaylığı için İstanbul, Saint Petersburg, Buenos Aires, Stockholm, Cape Town, Roma, Sevilla, Lille, Rio de Janeiro, San Juan ve Atina yarıştılar. Finalde Atina, aldığı 66 oyla 41 oy alan Roma’yı geride bırakarak tarihinde resmi olarak ikinci kez oyunları organize etmeye hak kazandı.

13-29 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen oyunlara 201 ülkeden 4329’u kadın, 6296 erkek, toplam 10625 sporcu katıldı. Oyunların açılışını Yunanistan’ın beşinci Cumhurbaşkanı Konstandinos Stefanopoulos yaptı.

Atina Milli Arkeoloji Müzesi’ndeki Bilgelik Tanrısı Apollo (Phobeus) adlı objeden esinlenerek oyunların maskotu olan Phevos ortaya çıkarıldı.

Atina Olimpiyatlarının Yunanistan’a maliyeti 30 milyar dolar civarında oldu. Atina Olimpiyatları hakkında yaptığı çalışmalar sonucu ünlenen Girit Üniversitesi Profesörü Minas Samatas, olimpiyatlar sonrasında yaptığı açıklamada, organizasyonun ülkeyi ekonomik bir buhrana sürüklediğini ayrıca olimpiyat güvenliği için çıkarılan sözde anti-terör yasalarıyla sivil özgürlüklerin budandığının altını çizmişti. Olimpiyat masraflarının neden olduğu bütçe açığı 2004 yılı sonunda ülkenin gayrisafi hasılasının yüzde 61’ine ulaştı. Ülkenin borçlanması ise her geçen yıl daha da arttı. Sadece olimpiyat güvenliğine 1.5 milyar dolar harcandı. Güvenlik donanımının kurulması bile 300 milyon dolara mal edildi. Sistemi kuran firmanın hem Yeni Demokrasi hem de solcu parti PASOK’a rüşvet ödediği ortaya çıktı.

Olimpiyat Oyunları öncesinde Yunanlı yetkililer kamuoyunda “meşalede ayrımcılık” diye adlandırılan bir ayrımcılığa sebep olmuşlardır. Olimpiyat ruhu siyasete yenik düşmüştür. Atina ve Kıbrıs Rum yönetimi, sporun kardeşlik ve barış mesajını dünyaya yansıtan Olimpiyat meşalesinin KKTC’den geçmesi için ağır şartlar ortaya atmışlardır. Rum Olimpiyat Komitesi Başkanı Kikis Lazaridis, meşalenin KKTC’den geçmeyeceğini duyururken, bunun organizasyondan sorumlu “Atina 2004” komitesinin sorumluluğunda bir konu olduğunu söylemiştir.[4]

Olimpiyat Meşalesi Rum tarafının ırkçı, faşist ve hegemonyacı zihniyetine yenik düştü.

Kutlay Erk – Lefkoşe Belediye Başkanı

Daha önce mutabakata varmıştık. Ancak bize öyle şartlar öne sürdüler ki şaştık kaldık. Sporun ve barışın simgesi meşaleye bile siyaset karıştıran Rumlar yaptıklarıyla utansın.

Özkan Yorgancıoğlu – KKTC Spor Bakanı

Olimpiyat meşale rölesi Olympia’dan, Atina’ya giderken tam olarak yedi kıtayı da dolaştı. Madalyalarda zafer tanrıçasının ve stadyum tanrıçalarının güncellenmiş yeni versiyonu Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından onaylandı ve bu olimpiyatlardan sonra madalyaların yeni tasarımları dağıtılmaya başlandı.

Giysilerini, Japon Olimpiyat Komitesi’nin tedarik ettiği Iraklı 48 sporcuyu oyunlara Avustralya Hava Kuvvetleri taşıdı.

İtalyan sporcu Stefano Baldini’nin kazandığı maraton yarışları 1896 yılında yapılan parkurda gerçekleştirildi. 2004 Atina Olimpiyatında Erkekler Maraton yarışında Brezilya’lı Vanderlei de Lima yarışın bitimine on kilometre kala 48 saniye önde giderken kendisine saldıran bir seyirci yüzünden yarışın kontrolünü kaybetti ve üçüncü oldu. Saldırganın daha önce başka spor müsabakalarında da olay çıkaran Cornelius Neil Horan olduğu belirlendi. Neil, Katolik Kilisesi’nden uzaklaştırılmış İrlandalı fanatik bir dinciydi. 1947 doğumlu Neil, dünyanın sonunun geldiğine inanırdı. Daha önce de 20 Temmuz 2003 tarihinde İngiltere-Silverstone Formula 1 yarışında piste atlayarak yarışın duraklamasına sebep olmuş ve hapis cezası almıştı.  Atina’daki müdahalesinden sonra da Neil bir yıl hapis ve 30.000 Euro ceza aldı. Brezilyalı maratoncu Lima, olaya rağmen yarışa devam ederek gösterdiği sportmenliğe örnek davranışı yüzünden daha sonra Pierre de Coubertin Centilmenlik Madalyası ile onurlandırıldı. [5]

Olimpiyatlarda kullanılan pek çok tesisin oyunlara sadece bir kaç gün kala açılmış olması eleştirilere neden oldu.

Basketbolda Amerika’nın Rüya Takımı bu sefer dominasyonu sağlayamadı ve bronz madalyada kaldı. Bu kadro ise Kabus Takım olarak anıldı. Altın madalyayı ise İtalya’yı finalde 84-69 yenen Arjantin kazandı.

Futbolda altın madalyayı Arjantin, gümüş madalyayı Paraguay, bronz madalyayı ise İtalya takımı kazandı.

Güreş branşında kadınlar ilk kez müsabakalara bu olimpiyatta katıldılar.

Atina 2004 Yaz Olimpiyat Oyunları’nda milli boksörümüz Atagün Yalçınkaya, 48 kiloda ikinci olarak gümüş madalya kazandı.

Türkiye bu olimpiyatta; 3 Altın, 3 Gümüş ve 4 Bronz ile toplam 10 madalya kazandı. Erkekler Halter 56 kiloda Halil Mutlu, 77 Kilo’da Taner Sağır, kadınlar halterde ise Nurcan Taylan ile 48 kiloda altın madalya kazandık. Gümüş madalyalarımız boksta 48 kiloda Atagün Yalçınkaya, taekwondoda 80 kiloda Bahri Tanrıkulu ve Grekoromen güreş 66 kiloda Şeref Eroğlu’ndan geldi. Bronz madalyalar ise grekoromen güreşte 96 kiloda Mehmet Özal, serbest güreş 120 kiloda Aydın Polatçı, halter 56 kiloda Sedat Artuç ve atletizm çekiç atmada Eşref Apak’dan geldi. 48 kiloda altın madalya kazanan halterci Nurcan Taylan Türkiye spor tarihinde olimpiyatlarda şampiyonluk elde eden ilk kadın sporcu oldu. 1948 sonrası atletizmde kazandığımız ilk madalyanın sahibi Eşref Apak rakibinin dopingli olduğunun çıkması sonucu bronz madalya kazanabildi.

Olimpizm
Atina 2004 Yaz Olimpiyat Oyunları’nın Açılış Töreni düzenlenmiş, törende bayrağımızı milli yelkencimiz Enver Adakan taşımıştı.

PEKİN 2008 

Olimpiyat Oyunlarını organize edebilmek için Bangkok, Havana, Kahire, Kuala Lumpur, Sevilla, Osaka, Toronto, Paris ve İstanbul başvurmuştu. İkinci turda Toronto’nun aldığı 22 oya karşılık 56 oy alan Pekin büyük bir üstünlük ile organizasyonu düzenlemeye hak kazandı.

Pekin’in en büyük sorunu olan hava kirliliğine Çinli yetkililer trafiğe bir gün tek bir gün çift plaka numaralı araç sahiplerinin çıkabileceğini açıklayarak çözüm bulmaya çalıştılar. Çin devletinin olimpiyat düzenleme isteği tam yüz yıldır hayallerini süslüyordu.

Çin’in başkenti Pekin’de düzenlenen organizasyon 8-24 Ağustos tarihleri arasında yapıldı ve oyunlara 204 farklı ülkeden 6305’i erkek, 4637’si kadın 10942 sporcu iştirak etti.

Pekin Milli Stadyumu’nda gerçekleşen açılış töreninde açılışı Çin Komünist Partisi Lideri ve 2004-2012 yılları arasında ülkeyi yönetmiş olan Hu Jintao yaptı.

Çin resmi olarak açıklama yapmamasına rağmen 42 milyar dolar civarında bir harcama ile organizasyonu düzenledi.

Pekin Olimpiyatları’nın sloganı “Tek Dünya, Tek Rüya” idi. Oyunlar, Özgür Tibet hareketinin protestolarına sahne oldu. Çin’in Tibet halkına ve diğer insanlara karşı hak ihlallerine ilişkin dünyada protesto gösterileri düzenlendi.[6] Protestocular sloganı “Tek Dünya, Tek Rüya, Hür Tibet” olarak değiştirdiler.

100 metreyi 9.69 saniyede koşma başarısını gösteren Usain Bolt dünyanın en hızlı adamı unvanını kazanarak altın madalyaya ulaştı. Hem de bunu ilk 60 metreden sonra açılan ayakkabısının bağına rağmen başarmıştı. Başarılı atlet dünya rekoru kırdığı 200 metre ve 4×100 metre bayrak yarışında aldığı altın madalyalar ile madalya sayısını üçe çıkardı. Usain Bolt sonraki iki olimpiyata da katılarak olimpiyat madalyalarını dokuza çıkaracak ancak bir tanesi sonradan geri alınacaktı. Ancak bunun Bolt ile bir ilgisi bulunmuyordu. Bayrak koşusundaki takım arkadaşlarından birinin dopingli çıkması sonucu madalyasını geri vermek zorunda kalacaktı.

Türkiye oyunlara 12 branşta 21’i kadın toplam 68 sporcu ile katıldı. Oyunlardaki tek altın madalyasını serbest güreşte 66 kiloda Ramazan Şahin ile elde eden Türkiye ayrıca tekvandoda Azize Tanrıkulu ile gümüş madalya ve Nazmi Avluca (güreş), Servet Tazegül (taekwondo), Yakup Kılıç (boks) ile üç tane bronz madalya kazandı. Atletizmde kadınlar 10 bin metre ve 5 bin metre finalinde Elvan Abeylegesse iki gümüş madalya kazanmıştı ancak 2007 Dünya Şampiyonası’nda kendisinden alınan örnekte dopinge rastlandığı gerekçesiyle kazandığı madalyalar elinden alındı. Aynı şekilde Sibel Özkan da doping kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle halterde kazandığı gümüş madalyasını geri iade etti.  

Futbolda 90 bin kişinin izlediği finalde altın madalyayı, Nijerya’yı Angel Di Maria’nın attığı golle mağlup eden Arjantin kazandı ve 12 yıl öncenin rövanşını almış oldu.

Futbol’da Altın madalya kazanan Arjantin

LONDRA 2012 

OlimpizmOyunları organize etmek için Havana, İstanbul, Leipzig, Londra, Madrid, Moskova, New York, Paris ve Rio de Janeiro şehirleri aday oldular. Dördüncü ve son turda Londra, almış olduğu 54 oy ile 50 oy alan Paris’in önünde organizasyona hak kazandı.

Tarihinde üçüncü kez olimpiyat organize etme şerefine nail olan Londra’da Olimpiyatların açılışını Kraliçe II. Elizabeth yaptı. Oyunlara hazırlanırken çevre düzenlemesi amacıyla Olimpiyat Köyü çevresine 500 kuş ile 150 Yarasa yuvası yerleştirildi. 400 bin Sterlin ödenerek inşa edilen oyunların logosu birçok kişi tarafından anlaşılmaz olarak nitelendirilmişti.

204 ülkeden 4656’sı kadın, toplam 10520 sporcunun katıldığı oyunlar 27 Temmuz – 12 Ağustos tarihleri arasında yapıldı.  Oyunlara katılan tüm ülkelerin tamamının kadrosunda ilk defa kadın sporcular yer aldı. Hatta ilk kez olimpiyatlarda yer alan Suudi Arabistan’ın da üç kadın sporcusu açılış törenindeki yerlerini aldılar. Kadınlar boks branşında ilk kez yarıştılar ve böylece tüm branşlarda kadınlar yarışmış oldular. Sporcular “Inspire a Generation” (Bir Jenerasyona İlham Ver) sloganıyla 26 farklı spor branşında 302 disiplinde yarıştılar.

Ünlü Yönetmen Danny Boyle’ün sanat yönetmenliğini üstlendiği açılış törenini, İngiltere tarihi bir görsel şölenle izleyicilere sundu. Olimpiyat meşalesi törene, David Beckham’ın kullandığı tekne tarafından getirildi. 80 bin kişilik Olimpiyat Stadı’nda farklı dekorlarla İngiltere tarihi ve geleneksel İngiliz köy hayatı İngiliz bestekarlara ait müzikler eşliğinde canlandırıldı. İngilizlerin dünyaya kazandırdığı film ve roman karakterlerinin de kendilerine yer bulduğu sahne gösterileri için 10 bin gönüllü görev aldı. 27 milyon sterline mal olan açılış töreni dünya üzerinde yaklaşık 1 milyar kişi tarafından canlı izlendi. Açılış töreni, eski Beatles üyesi Sir Paul McCartney’in seslendirdiği Hey Jude şarkısıyla sona erdi. 1981 yapımı olan 4 Oscarlı “Chariots Of Fire” filmi yeniden vizyona girerek organizasyonun bir parçası oldu.

Londra, olimpiyatların yapılacağı şehir olarak seçilmesinin hemen ardından metroda bir dizi bombalı terör saldırıları ile bir otobüste 52 kişinin ölümü ve yüzlerce insanın yaralanması ile sonuçlanan terör saldırısı ile sarsıldı. Oyunlar korkunç bir ekonomik çöküntü tehdidi taşıyan küresel bir banka kriziyle başa çıkmak zorunda kalmıştı. Eleştirmenler, uzun vadede değeri olmayacak büyük spor tesisleri yapmanın, işçi sınıfının ağırlıklı olduğu Londra’daki büyük bölgeleri böleceğini söyleyerek hükümeti de suçladılar. Olimpiyatlar, 6 milyar pound getirecek, buna ek olarak Ulusal Piyango’dan ve Londra vergi mükelleflerinden de para gelecekti. Vergi mükelleflerinin, oyunların ülkelerinde yapılacak olmasının ayrıcalığını yaşamaları için hane halkı başına yılda 20 pound fazladan ödemeleri gerekecekti.[7] Londra Olimpiyatlarına sponsor olan firmalardan 1.4 milyar sterlin destek alındı.

2012 yılına kadar olimpiyatlara kadın sporcu göndermeyen üç Müslüman ülke Katar, Brunei ve Suudi Arabistan; Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin yaptırımları neticesinde 2012 olimpiyatlarına kadın sporcular ile katıldılar.

Bisiklet branşında erkekler ve kadınlar ilk kez tüm disiplinlerde aynı sayıda etkinlikte yarıştılar.

Madalya törenleri için tüm ülkelerin ulusal marşları Londra Filarmoni Orkestrası tarafından seslendirildi.

16 dalda 114 sporcu ile oyunlara katılarak tarihindeki en yüksek sporcu katılımını sağlayan Türkiye, taekwondoda Servet Tazegül ile altın ve Nur Tatar ile gümüş; güreşte ise Rıza Kayaalp ile bronz madalya kazandı. Derya Büyükuncu altıncı kez olimpiyatlara katılarak bir ilki gerçekleştirdi. Kadın voleybol takımımız tarihinde ilk kez bir olimpiyatta yer alma başarısı gösterirken takımın başarılı sporcusu Neslihan Demir açılış töreninde bayrağımızı taşıdı. 

Sarunas Jasikevicius ülkesi Litvanya adına dördüncü olimpiyat oyununda yer alarak elde edilmesi güç bir başarıya imza attı ancak ülkesi adına madalya kazanmayı başaramadı. Basketbolda Amerika altın, İspanya gümüş ve Rusya bronz madalya kazandı.

Futbolda finalde Brezilya’yı 2-1 mağlup eden Meksika altın madalyaya ulaştı. Japonya’yı 2-0 mağlup ederek bronz madalya kazanan Güney Koreli sporculardan Park Jong-woo’nun kutlamalar esnasında “Dokdo adası bizimdir” yazılı bir pankart açması sonucu Uluslararası Olimpiyat Komitesi bunun siyasal içerikli bir mesaj olması nedeniyle bu sporcunun madalya törenine çıkarılmamasını istedi.

RİO 2016 

Olimpizm

Olimpiyatı organize etmek için Chicago, Madrid, Tokyo, Doha, Prag ve Bakü aday olmuştu. Son turda 32 oy alan Madrid’e karşılık 66 oy alan Rio oyunlara ev sahipliği yapmaya hak kazandı.

Güney Amerika kıtasında gerçekleşen ilk olimpiyat olan oyunlar 5-21 Ağustos tarihleri arasında yapıldı.

Zika virüsü nedeniyle bir çok sporcunun katılmaktan vazgeçtiği oyunlar 11.6 milyar dolara mal oldu.

Halkının maaşlarını bile ödeyemeyen bir yönetimin, dünyanın en görkemli organizasyonuna nasıl ev sahipliği yapacağı konusunda ciddi endişeler vardı. Bir grup polisin Uluslararası Galeo Havalimanı’nda açtığı ‘Cehenneme hoş geldiniz! Polis ve itfaiye çalışanlarına maaşları ödenmiyor. Rio’ya gelenler güvende olmayacak’ yazılı pankart olayın ciddiyetini gözler önüne seriyordu. Brezilya, 21 yıllık askeri dikta döneminin sona erdiği ve yeni bir demokratik rejime geçildiği 1985’ten bu yana en büyük siyasi ve ekonomik krizini yaşıyordu.[8] 

Oyunların maskotu Vinicius adını Brezilyalı ünlü şair, besteci ve oyun yazarı sanatçı Vinicius de Morales’den esinle aldı.

207 ülkeden 11.544 sporcunun katıldığı oyunlarda sporcular, 28 spor branşında mücadele ettiler.

2016 Rio de Janerio Oyunları’nda ilk defa Mülteci Olimpiyat Takımı oluşturuldu ve müsabakalarda yarışacak 10 mülteci sporcu takıma seçildi. Uluslararası Olimpiyat Komitesi bu mülteci sporcuları, mülteci krizlerini uluslararası alanlarda ön plana çıkarmak için oyunlara dahil etti. Mülteci sporcular Suriye, Güney Sudan, Etiyopya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nden gelen sporculardan oluşturuldu. Her mülteci sporcu farklı ülkelerde oyunlara hazırlandılar.

İki önemli sporcu ise olimpiyatlarda son defa sahne aldı. Olimpiyatlarda girdiği on yarıştan dokuz madalya kazanmayı başaran Usain Bolt üst üste üçüncü olimpiyatından da üç altın madalya alarak ayrıldı. Dördüncü olimpiyatına katılan Michael Phelps ise 23’ü altın 28 olimpiyat madalyası ile olimpiyat kariyerini sonlandırdı.

Cimnastikde Nadia Comaneci’nin kusursuz performansından tam 40 sene sonra Simone Biles’in doğuşuna şahit olduk.

Basketbolda gelenek bozulmadı ve Amerika şampiyon oldu. Maç başına ortalama 100 sayı atan Amerika takımında Carmelo Anthony olimpiyatlarda Amerika adına en fazla sayı atan oyuncu unvanını aldı.

Futbolda ise altın madalyayı Almanya’yı penaltılar sonucu mağlup eden ev sahibi Brezilya kazandı.

Kolombiya adına atletizm tarihinin ilk olimpiyat altınını, ülkedeki çatışmalar sebebiyle dağılan bir ailenin büyükannesi tarafından büyütülen kızı olan Caterine Ibargüen ile kazandı.

Kürek ve kano yarışlarının yapıldığı gölde yaşanan toplu balık ölümleri oluşturduğu çevre kirliliği nedeniyle paniğe neden oldu.

1970 yılında Birleşik Krallık’tan ayrılarak bağımsızlığını ilan eden bir milyon nüfuslu ada ülkesi Fuji, bu oyunlarda ilk kez yer alan yedili ragbi branşında altın madalya kazanarak ilk olimpiyat başarısını elde etti. Sporcular madalyalarını alırken eğilmek yerine diz çöktüler ve alkışladılar çünkü bu onlar için eski zamanlara dayanan bir gelenekti.

Kazanılan madalyaların %44’ünü kadın sporcular elde ettiği oyunlarda Türkiye 55’i erkek 48’i kadın olmak üzere toplam 103 sporcu ile mücadele etti ve kazandığı 1 altın (Taha Akgül – güreş), 3 gümüş (Selim Yaşar ve Rıza Kayaalp – güreş, Daniyar İsmailov – halter) ve 4 bronz madalya (Yasmani Copello Escobar – atletizm, Cenk İldem ve Soner Demirtaş – güreş, Nur Tatar – Taekwondo) ile oyunlarda 41. sırada yer aldı.

‘Olimpiyatlar, sporda ve belki de hayatın kendisinde yer alan mükemmelliğe yönelik en çok merak uyandıran arayıştır.’ 

Dawn Fraser – Avustralyalı Milli Yüzücü  

Kaynaklar:

[1] Bapçum Kahraman, Ağustos 2015, Spor Dünyamızın 45 Yılından, Ötüken Neşriyat, İstanbul 

[2] Bapçum Kahraman, Mayıs 2012, Olimpiyat Tarihinden Unutulmaz Kahramanlar İnanılmaz Olaylar, Ötüken Neşriyat, İstanbul 

[3] Taner E., Aydın M., 2015 Ekim, Ateş Arabaları, NTV Yayınları, İstanbul 

[4] Arıpınar E., Donuk B., 2018, Fair Play, Ötüken Neşriyat, İstanbul

[52004 Atina Olimpiyatı | Celal Gürsoy (celalgursoy.com)

[6] Ak Ahmet, 2020, Dünden Bugüne Olimpiyatlar, Spor Yayınevi ve Kitapevi, Ankara

[7] Arscott, David, 2014, Olimpiyatlar ve İlginç Tarihi, Akılçelen Kitaplar, Ankara 

[8] Akgemci, Esra, Ağustos 2016, Rio 2016 Bir Dışlanma Hikayesi, Socrates Dergi 17.Sayı 

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More