Formula 1 Sprint Yarışı ve 2022 Değişimleri

Dünyanın en büyük motor sporları organizasyonu olan Formula 1’in 70 yılı aşkın tarihinde, araçlar ve kurallar sayısız değişime uğradı. Bu değişikliklerden bazısı bu sporun kaderini değiştirecek seviyede önemliyken bazısının varlığı hissedilmedi bile. Ecclestone, Domenicali, Todt ve Masi başta olmak üzere büyük abiler toplandı. Hem yarış formatı üzerine hem de araçlar üzerine değişimler masaya yatırıldı. Bu değişimler tartıldı, biçildi ve sonunda araçlar üzerine 2021 değişimleri hazırlandı. Evet evet aslında bu değişimler bu sezon için uygulamaya geçmiş olacaktı ancak COVID-19 salgını yüzünden araç değişimleri önümüzdeki sezona ertelendi. Çok planlı olduğuna inanmadığım, bir viski masasında karar verildiğini düşündüğüm “Formula 1 Sprint Yarışı” uygulaması ise anında Formula 1 sahnesine giriş yaptı. Tamam, henüz her yarışa entegre edilmedi, deneme amaçlı 2-3 yarışta uygulamaya geçecek ama yine de beklenenden ani oldu.

Peki bu sprint yarışı nereden esti? Niye geldi? 2022 yılında araçlarda hangi değişimler bizleri bekliyor? Gelin bu sorulara beraber yanıt bulalım.

SPRİNT YARIŞI

Formula 1 sprint yarışının adı, her ne kadar “yarış” olsa da amacı pazar günü gerçekleşecek ana yarıştaki sıralamayı belirlemek. “Güzelim sıralama turlarının suyu mu çıktı?” sesleriniz buraya kadar geliyor ve size fazlasıyla hak veriyorum. Ancak önce biraz teknik kısmından bahsedelim, eleştiriyi en son beraber yaparız.

Sezonun 2. yarışından sonra verilen 2 haftalık arada F1 yönetimi toplandı. Biraz aksiyon ve farklılık isteyen yönetim, Formula 1 sprint yarışı fikrini oy birliğiyle onayladı ve hemen bu sezon uygulamaya geçeceğini açıkladı. Sprint yarışları sadece deneme sürümü olarak 2-3 yarışta uygulanacaktı. Cumartesi gerçekleşen sıralama turları, cuma gününe antrenman sonrasına çekildi. Ancak sıralama turları formatında herhangi bir değişim uygulanmadı. Yani yine aynı sistem Q1, Q2 ve Q3 seansları devam edecek. Sıralama turlarındaki dereceler, sprint yarışındaki grid dizilimini belirleyecek. Bu sıralama turlarında takımlar sadece yumuşak lastik kullanabilecek. Sprint yarışı 100 kilometreye eş değer şekilde cumartesi günü gerçekleşecek. Tabii pistin uzunluğuna göre tur sayısı değişebiliyor. Takımlar istediği iki set lastiği kullanabilecek ama pit stop zorunluluğu yok. Aynı zamanda DRS sprint yarışında da aktif olacak. Sprint yarışı sonucunda 1. olan pilota 3, 2. olan pilota 2, 3. olan pilota ise 1 puan verilecek ve sadece ilk 3 pilot puan alabilecek. Böylece yarış haftasında alınacak maksimum puan 29’a çıkmış oldu. Yarış sonucunda oluşan sıralama ise pazar günü gerçekleşecek ana yarışın grid dizilimini belirleyecek.

Buna benzer hatta birebir aynısı diyebileceğimiz bir formatı uzun süredir WSBK’de kullanıyorlar. Orada “Superpole” adında gerçekleşiyor ve motosiklet sürücüleri sıralamayı belirlemek için sprint yarışına benzer kısa bir yarış gerçekleşiyor. Ha orada klasmanlar da farklılık gösteriyor orası ayrı konu.

Sezonun ilk sprint yarışı denemesi 17 Temmuz’da Silverstone’da gerçekleşti. Sıralama turlarında Hamilton, Verstappen ve Bottas ilk 3’ü aldı. Sprint yarışında Verstappen, Hamilton’u geride bıraktı ve ilk sırayı aldı. Bottas 3.’lüğünü korudu. Pazar günü ise daha ilk turdan Verstappen’in yarış dışı kalmasıyla Hamilton yarışı kazandı. İstikrar abidesi Bottas ise burada da 3. sırayı aldı. Bir sonraki Formula 1 sprint yarışının Monza’da ve Brezilya’da gerçekleşmesi planlanıyor.

Geldik işin en zevkli kısmına; topa tutmak. Bu yazıyı yazmadan önce 250-300 farklı Formula 1 seyircisinin fikrini aldım. Başta ben olmak üzere yaklaşık %90 gibi ciddi bir orandaki izleyiciler, Formula 1 sprint yarışını mantıksız buluyor. Sıralama turları yapıyorsun, üstüne mini bir yarış yapıyorsun. E ana yarışın ne anlamı kaldı? Zaten önceden sıralama yapılıp ana yarışa geçiyorduk. Bu formatla bayağı bayağı cumartesi zaten spoiler yiyoruz biz (zira pilotlar azımsanmayacak seviyede tur atıyorlar). Pazar günü gerçekleşecek yarış, heyecanını iyice yitiriyor. İşi heyecanlandırayım, renk katayım diye düşünürlerken bence iyice saçma bir hale getirmişler. Sevgili yönetim, bu sprint yarışı deneme olarak kalsın ve bir daha uygulanmamak üzere lütfen kaldırılsın.

2022 DEĞİŞİMLERİ

Yıllardır konuşulan radikal değişimlerle ilgili tasarımlar ve planlar yapıldı, birçok takım ve yöneticinin fikri alınıp sonunda imzalar atıldı. F1 yönetimi bu değişimlerin temel amacını; sporu daha ilgi çekici hale getirip rekabetçi düzeni arttırmak olarak tanımlıyor. Araçlardaki son ciddi değişim 2017 yılında yapılmıştı ancak o dönem rekabet kısmı pek düşünülmemişti. Şu anki finansal uçurumu ve güç farklarını göz önüne alırsak aslında biz seyircilerin de kafasına yattı bu fikir.

Formula 1 sprint
Şu an yukarıdaki gibi gözüken F1 araçları, 2022 yılından itibaren aşağıdaki gibi pistlerde yerini alacak

Değişimlerin detayına girecek olursak; araçların arkasından giden türbülans hava seviyesinde ciddi bir farklılık planlandı. Aslında değişimlerin temeli buna dayanıyor. Bazı takımlar açısından kötü bir haber bu çünkü kirli havayı ne kadar çok atabilirseniz rakip de size yaklaşmak o kadar zorlanır. Ancak bu konuda bir dengesizlik var. Mesela Mercedes’in bu havayı atma seviyesi, Alpine’den daha fazla olduğu için Mercedes’e yaklaşmak sırf bu yüzden bile zor oluyor. Yönetimin temel amacı; bu kirli havanın atılım seviyesini azaltmak. Tabii ki öyle aşırı bir azaltma değil ancak en azından eşit miktara indirgemek. Diğer yandan da arkadaki aracın bu kirli havaya maruz kalma seviyesinde ekstra bir koruyuculuk sağlamak. Buradaki amaç; DRS harici geçişi kolaylaştırıp araçların birbirini daha yakından takip etmesini sağlamak. Hatta gelecek sezonlarda DRS’nin kaldırılması da bu değişimlerin sonucuna bağlı olarak gündeme gelebilir.

Lansman tasarımında çok tartışma yaratsa da araçlara uyarladığımızda güzel bir görüntü ortaya çıkıyor.

Bu temel değişime bağlı olarak “downforce” adını verdiğimiz yere basma kuvvetinde revizyona gidildi. Araçların altında, kenar taraflarda etek olarak adlandırılan kapatıcılar, giren havanın direkt arkaya çıkmasını sağlamak üzere planlandı. Çünkü Formula 1’de tabanın ürettiği yere basma gücü performans açısından çok önemli bir unsur. Özellikle hızlanma kısmında fazlasıyla ön plana çıkıyor ve 2022’de daha da önemli bir faktör olup etkisinin arttırılması hedeflendi. Bu da aracın üst kısmındaki basınç etkisinin azalması anlamına geliyor. Daha basit bir şekilde; 10-15 saniyelik farklar belli bir ortalama sürede kapanırken, fark 1 saniyenin altına düştüğü zaman (DRS kapalıyken) geçiş zorlaşıyor. İşte bu faktörü azaltıp yakın sürüşü arttırmak amaçlandı. Yapılan araştırmalarda bu türbülansa maruz kalındığında ortaya çıkan zaman kaybında %30 oranında ciddi bir azalma planlanıyor.

Bu değişikliklerin araçlardaki fiziksel yansıması ise aşağıdaki unsurlardan oluşuyor:

1-) Daha keskin ve üçgenimsi ön kanatlar, yandan yukarıya doğru kavislenmiş şekilde karşımıza çıkıyor. Bu kısımda, kenarlarında takım opsiyonu olarak yer alan ek küçük kanatçıklar yasaklandı.

Formula 1 sprint
2022 ön kanat düzeni

2-) 18 inçlik büyümüş jantlar ve kullanılacak olan jant kapakları… Buna bağlı olarak kullanılan lastik yanakları miktarı daraldı ve daha çok günümüz arabalarına uygun oldu. Jant kapakları ise devamlı dönen türbülanslı havayı azaltmak üzere tasarlandı.

2022 lastiği ve 2021 lastiği

3-) Ön lastiklerin üzerinde kirli havayı azaltacak şekilde küçük kanatçıklar eklendi.

4-) Tamamen değişen tabanda daha az aerodinamik yüzey kullanılacak.

5-) Arka kanat köşeleri daha ovalimsi ve daha kavisli inecek. Bu yeni tasarımda; aracın arkasından çıkan kirli hava, arkadaki otomobil yerine çok daha yukarı gidecek. Aşırı modifiyeli ve ekleme duran yandaki kanatçıklar ciddi oranda azaltılacak. Aracın arka yan kısımlarında panjur diye tabir edilen aralıklı yarıklar yer alacak.

Formula 1 sprint
2022 arka kanat düzeni

Bu değişimlerin güvenlik kısmına da etkisi mevcut. Geçtiğimiz sezon Grosjean’ın geçirdiği korkunç kazayı da göz önüne alırsak parça değişimlerinde, güvenlik önlemlerine göre de yukarıdaki gelişmeler sağlandı. Bundan dolayı araçların kilosunda artış gözlemlendi.

Arabalara etkisi bilimsel seviyede mi kalır  bilinmez ancak ben geçtiğimiz 7 sezondan daha heyecanlı ve rekabetçi bir 2022 sezonu olacağını düşünüyorum. En azından arabaların gücünden, mühendislik savaşlarından ziyade bir nebze de olsa artık pilot yeteneği göreceğiz :)


Bunlar da ilginizi çekebilir;

Formula 1 Tarihinin Korkunç Kazaları

Formula 1 Kadın Pilot Adayları

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More