Voleybol Tarihi ve Türk Kulüplerinin Başarıları

Voleybol, günümüzün en popüler spor dallarından birisi. Özellikle Avrupa’da yoğun ilgi gören voleybol, ulusal ve uluslararası turnuvalarda pandemi öncesinde binlerce seyirciyi salonlara dolduruyordu. Salgın sürecinde sekteye uğrasa da pandeminin azalması ile birlikte kısıtlı kapasitede de olsa seyirciler salonlardaki yerlerini almaya başladılar. Ben de sizler için bu yazımda voleybolun tarihini, Türkiye’ye gelişini ve Türkiye’de voleybolun yükselişinin öyküsünü anlatacağım.

VOLEYBOLUN BULUNUŞU

Voleybol

Voleybol birçok spor dalının aksine, tarihi süreçte kendiliğinden gelişmiş bir spor dalı değil. Bu spor, idealist bir  Amerikalı’nın tasarladığı bir oyun olarak karşımıza çıkar. Kısa sürede ideallerini tüm dünyaya kabul ettiren kahraman ise William Morgan‘dan başkası değildir.

ABD’li bir spor eğitmeni olan Morgan 1895 yılında, topla oynanan takım sporlarında oyuncuların fiziksel temastan dolayı çokça sakatlandıklarını ve oyuncu psikolojisinin değiştiğini fark eder. Bu nedenle oyuncuların birbirine en az temasla oynayabileceği ve takım halinde organize olabileceği toplu bir spor arayışı içerisine girer. Fakat böyle bir branş yoktur ve bu konuda kollarını sıvayan Morgan, hayalindeki spor dalını kendisi yaratır: Voleybol.

Morgan, voleybolu tasarlarken tenisin filesini, hentbolun topu elle kontrol etme şansını ve beyzboldan ise her oyuncunun farklı görev tanımlamalarını bu sporun içerisine katar. Sonuç olarak ortaya rakip ile hiç temas edilmeyen, son derece tempolu ve heyecanlı bir spor dalı ortaya çıkar. Bu spor dalının ilk adı “Mintonette“dir.

VOLEYBOLUN AMERİKA DIŞINA TAŞINMASI

Morgan’ın icadı olan Mintonette ilk olarak dünya çapında faaliyet gösteren dini topluluk olan “Young Men’s Christian Association” tarafından keşfedilir. Hristiyanlığı yaymayı misyon edinmiş olan Y.M.C.A bu oyunu kendi dünya görüşlerine uyum gösterdiğini fark derler. Rakibe faul yapmak ve oyunu çirkinleştirmek pek mümkün olmadığı için bu spor sportmenliği ön plana çıkarır ve Y.M.C.A tarafından büyük destek görür. 1896 ismi “Volleyball” olarak değiştirilir. Y.M.C.A dünyanın her yerinde faaliyet gösterdiği için gittikleri her yere voleybolu da götürürler ve 20 yıl içerisinde voleybol popüler bir spor dalı haline gelir.

VOLEYBOLUN TARİHSEL GELİŞİMİ

-1900 yılında Amerika Birleşik Devletleri dışındaki ilk voleybol müsabakası Kanada’da oynanır. Böylece voleybol, ilk kez ABD dışında resmi olarak Kanada’da kabul edilmiştir.

-1913’de Asya’da ilk Uluslararası Voleybol Turnuvası düzenlenir. Bu turnuvaya Çin, Japonya ve Filipinler katılmıştır.

-1916 yılında Filipinler’de günümüzdeki pasör ve smaçör mevkileri kullanılmıştır.

-1917 yılında Fransa’da ve Çekoslovakya’da ilk kez voleybol oynanır ve bu branş Avrupa’ya taşınmış olur.

-1922 de USVBA (Amerika Voleybol Federasyonu) kurulur. Bu aynı zamanda voleybola yazılı kuralları ilk kez getiren kurumdur.

-1934 senesinde voleybol hakemliği tescillenir ve voleybol profesyonel nitelik kazanır.

-1947 yılında Uluslararası Voleybol Federasyonu kurulur. İlk Üyeleri: ABD, Brezilya, Belçika, Fransa, Mısır, Macaristan, Hollanda, Yugoslavya, Uruguay, Polonya, İtalya ve Portekiz’dir.

TÜRKİYE’NİN VOLEYBOL İLE TANIŞMASI

Selim Sırrı Tarcan - Vikipedi

Voleybol, Türkiye’ye yine Y.M.C.A adına çalışan Dr. Deaver lakaplı bir doktor tarafından getirilir. Y.M.C.A üyeleri kendi aralarında voleybol oynarken, oyun keşfedilir ve oldukça ilgi görür. Hemen ardından tüm ülkeye yayılmaya başlar. Voleybolun Türkiye’de yayılmaya başlamasında öncülük eden isim Selim Sırrı Tarcan’dır (kendisi beden eğitimi öğretmenidir ve aynı zamanda Türkiye’de beden eğitimi öğretmeni yetiştirme vizyonunun öncülerindendir).

-Türkiye’de voleybol ilk olarak lise düzeyinde oynanmaya başlanmıştır. Bu konuda öne çıkan ilk Liseler: Galatasaray Lisesi, Pertevniyal, Vefa, Kabataş, Haydarpaşa, İstiklal, İstanbul Erkek Lisesi’dir.

-1924 yılında ilk İstanbul Mahalli Ligi oynandı ve şampiyon Beşiktaş oldu.

-İlk milli maç için ise 1953 yılına kadar beklememiz gerekti ve ilk milli maçı Yugoslavya’ya karşı oynayan Türkiye, sahadan ezici bir farkla mağlup ayrıldı. İlk milli galibiyet için 1956 yılına kadar beklememiz gerekti. 1956 yılında oynanan maçta Lüksemburg’a karşı erkek milli takımımız 3-0’lık galibiyet kazandı.

-Kadın milli takımımız ilk kez 1957 yılında kurulmuştur. İlk maçında Romanya ile karşılaşan kadın milli takımımız sahadan mağlubiyet ile ayrılır.

-1954 yılında ilk kez kadınlar için okul müsabakaları düzenlenmeye başlanmıştır.

-1934 yılında Spor Oyunları Federasyonu kurulmuştur. Bu federasyon içerisinde basketbol, voleybol, eltopu (hentbol) gibi futbol dışı branşlar yer almıştır. Aynı anda hem basketbol hem de voleybol müthiş gelişim gösterdiği için federasyonları ayırma kararı alınır ve Voleybol – Eltopu Federasyonu 1958 yılında kurulur. Bu federasyonun ilk başkanı Vahi Çolakoğlu’dur.

-1961 yılında kadın voleybol milli takımımız ilk galibiyetini kazanmıştır. Dünya ve Avrupa şampiyonalarına bu dönemden sonra katılmaya hak kazanmaya başlanmıştır. Bu turnuvalarda belirli bir derece alınamasa da takımlarımız oldukça büyük bir tecrübe kazanmışlardır.

-1967 yılında hem erkeklerde hem de kadınlarda Avrupa Voleybol Şampiyonası Türkiye’de yapıldı. İzmir’de yapılan kadınlar finalinde kupanın sahibi Rusya oldu fakat Türkiye Milli Takımı kazanmış olduğu deneyim ile müthiş bir ivme yakaladı.

-1967 yılındaki turnuva sayesinde voleybol basında daha çok yer bulmaya başladı. Eski zamanların tek sayfalık spor bölümünde voleybola bir sütun da olsa yer ayrılmaya başlandı. Bu da voleybola olan ilgiyi daha da arttırmaya başardı.

-1970 yılında ilk kez erkeklerde, deplasmanlı bir lig kuruldu. Bundan öncesinde 1950-1960’lı yıllarda iller bazında voleybol şampiyonaları düzenleniyordu. İller bazında düzenlenen şampiyonalarda kümeler halinde oynanan maçlar sonunda kümelerde ilk 2 sırayı alan takımlar Federasyon Kupası oynuyordu ve oradan finaller sonunda şampiyon olan takım belirleniyordu. Deplasmanlı lige geçildikten sonra bu statü de değişiklik yapıldı.

-1971 yılında Türkiye yine büyük bir organizasyona ev sahipliği yaptı: 6. Akdeniz Oyunları…

İzmir de düzenlenen organizasyona oldukça yoğun bir ilgi vardı. Aynı zamanda organizasyona katılan Erkek Voleybol Milli Takımı organizasyonu 2. Sırada tamamlayarak gümüş madalya kazandı. Bu aynı zamanda voleybol tarihimizdeki ilk büyük başarı olarak tarihe geçti.

-Voleybol, Türkiye’de gelişmeye başladıktan sonra Türk hakemleri de uluslararası arenada kendilerini göstermeye başladılar. İlk olarak Haluk Tuncay, Dünya Şampiyonası’nda final maçında yardımcı hakemlik yaptı. Hemen ardından 1985-1995 yılları arasında Akın Era birçok uluslararası şampiyonada Türkiye’yi başarı ile temsil etti ve hemen ardından gelen Ümit Sokullu bayrağı zirveye dikti. Ümit Sokullu aynı zamanda Atina ve Pekin Olimpiyatları’nda da görev aldı.

-1965 yılında Bülent Eczacıbaşı ve kardeşi Şakir Eczacıbaşı spor alanında sosyal sorumluluk projesi olarak Eczacıbaşı Spor Kulübünü kurmuştur. Özellikle voleybolun Türkiye’de çok gelişeceğini ve oldukça başarılı olunacağını düşündükleri için voleybola büyük yatırımlar yapmışlardır. Bunun meyvesini de 17 yıl üst üste şampiyon olarak almışlardır.

-1984 Yılında deplasmanlı Kadınlar Ligi kurulmuştur.

-Resmi kurumların da (Ziraat Bankası, Halkbank, Vakıfbank) voleybola katılmasıyla Türk voleybolu zirveyi görmüştür.

-1987 yılında Galatasaray, 9 yıldır şampiyon olan Eczacıbaşı takımını geçerek Erkek Voleybol Ligi şampiyonu olmuştur. Bu bir ilktir zira ilk kez bir kulüp takımı şampiyon olmuştur. Kulüp takımın şampiyonluğu diğer kulüp taraftarları tarafından da voleybola olan bakışı olumlu yönde arttırmıştır.

-1989 yılında Erkekler Türkiye Kupası ilk kez oynanmış ve ilk şampiyon Sönmez Element takımı olmuştur.

-Kadınlarda Türkiye Kupası ilk kez 1995 yılında oynanmıştır ve ilk kez kazanan takım Vakıfbank olmuştur.

– 1997 yılında ilk uluslararası kulüp kupası Türkiye’ye gelmiştir. Eczacıbaşı, Kupa Galipleri Kupası’nı kazanan ilk Türk takımı olarak bu kupayı Türkiye’ye getirmiştir.

Eczacıbaşı Spor Kulübü - Eczacıbaşı Dynavit Kadın Voleybol Takımı

KULÜPLER DÜZEYİNDE BAŞARILAR

Eczacıbaşı Spor Kulübü’nün 1980 yılında ki Şampiyonlar Ligi 2.liğinden sonra başlayan uluslararası Kupa kazanma alışkanlığı, tüm Türk kulüplerinin Avrupa’da her sene neredeyse 1 kupa ile dönmeleri için bir dönüm noktası olmuştur. Bunun sayesinde Türk kadın voleybolu oldukça ileri seviyelere gelmiştir. Eczacıbaşı ve Vakıfbank’ın yatırımlarından sonra gelen başarıların da etkisi ile Türkiye başarılı sporcular için bir cazibe merkezi olmaya başlamıştır. Bu, Türk sporcuların gelişimi içinde müthiş bir fırsat yaratmış ve son yıllarda Türkiye Kadın Voleybol Milli Takımı da önemli başarılara imza atmıştır.

Aşağıda Türk voleybol kulüplerinin kazandığı başarıları sıralamaya çalıştım.

VAKIFBANK

VakıfBank Kadın Voleybol Takımı dünya şampiyonu

  • FIVB Dünya Kulüpler Şampiyonası (2013, 2017, 2018)
    • Şampiyon (3): 2013, 2017, 2018
    • İkinci (1): 2011
    • Üçüncü (3): 2006, 2016, 2019
  • 4 CEV Şampiyonlar Ligi (2011, 2013, 2017, 2018)
    • Şampiyon (4): 2011, 2013, 2017, 2018
    • İkinci (3): 2014, 2016, 2021
    • Üçüncü (2): 2015, 2019
  • Avrupa Challenge Kupası
    • Şampiyon (1): 2008
  • Avrupa Top Teams Kupası
    • Şampiyon (1): 2004
  • Şampiyon Kulüpler Kupası
    • İkinci (2): 1998, 1999
  • CEV Cup
    • Üçüncü (1): 2000

ECZACIBAŞI

Eczacıbaşı VitrA Avrupa'nın zirvesinde

  • FIVB Kadınlar Dünya Kulüpler Şampiyonası
    • Şampiyon (2): 2015, 2016
    • Üçüncü (1): 2018
  • CEV Kadınlar Şampiyonlar Ligi
    • Şampiyon (1): 2015
    • İkinci (1): 1980
    • Üçüncü (1): 2000
    • Dördüncü (5): 1984, 2001, 2002, 2009, 2014
  • CEV Kupa Galipleri Kupası
    • Şampiyon (2): 1999, 2018
    • Üçüncü (1): 2005
  • Challenge Kupası
    • İkinci (1): 1993

FENERBAHÇE

Fenerbahçe'den filede 2 Avrupa şampiyonluğu

  • FIVB Dünya Kulüpler Şampiyonası
    • Şampiyon (1): 2010
    • Üçüncü (1): 2012
  • CEV Şampiyonlar Ligi
    • Şampiyon (1): 2011
    • İkinci (1): 2010
    • Üçüncü (2): 2011, 2016
  • CEV Cup
    • Şampiyon (1): 2014
    • İkinci (1): 2013
    • Üçüncü (1): 2009

BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ (2017 yılında Belediye tarafından kapatıldı.)

Bursa B.Şehir Bld. Avrupa Şampiyonu - Türkiye Voleybol Federasyonu | TVF

  • CEV Challenge Kupası
    • Şampiyon (2): 2015, 2017

GALATASARAY

Galatasaray, voleybolda 30 yıllık kupa hasretine son verdi - Galatasaray (GS)  Haberleri

  • CEV Kadınlar Şampiyonlar Ligi:
    • Dördüncü (2): 2013, 2018
  • CEV Kadınlar Kupası:
    • İkincilik (3): 2012, 2016, 2021
  • Kadınlar CEV Challenge Kupası:
    • Üçüncülük (2): 1997, 2010

TRABZON İDMANOCAĞI

Trabzon İdmanocağı-Csm Bükreş: 1-3Csm Bükreş Şampiyon - Son Dakika

2016 yılında Balkan Şampiyonu olup ardından Challenge Kupası’nda ikinci oldu fakat 2017 yılında maddi imkânsızlıklar nedeniyle kulüp kapatıldı.

BEŞİKTAŞ

Beşiktaş Voleybol Takımı, Balkan Kupasında Şampiyon Oldu - Haberler Spor

  • CEV Challenge Kupası
    • İkinci (1): 2014
  • Avrupa Indesit Şampiyonlar Ligi
    • Çeyrek Final (1): 2005
  • CEV Kupası
    • Dördüncü (1): 2001
  • CEV Kupa Galipleri Kupası
    • Dördüncü (1): 1998
  • Kadınlar Voleybol Balkan Kupası:
    • Şampiyon (4): 2008, 2009, 2013, 2018

YEŞİLYURT

Son dakika haberleri! Sistem9 Yeşilyurt Kadın Voleybol Takımı tarih yazdı

2021 yılında Challenge Kupası Şampiyonu oldu.

TÜRK HAVA YOLLARI

THY Kadın Voleybol Takımı Balkan şampiyonu

  • Kadınlar Voleybol Balkan Kupası:
  • Şampiyon (2): 2019, 2020

Bunlar da ilginizi çekebilir;

Neslihan Demir: TÜRK VOLEYBOLUNUN DEMİR LADY’Sİ

Voleybol: Bir Tuhaf(!) Spor

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More